चक्कर येण्याची ७ प्रमुख कारणे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे, कारण चक्कर हा एक स्वतंत्र आजार नसून अनेक वेगवेगळ्या कारणांचे लक्षण असू शकते. काही रुग्णांमध्ये BPPV असते, काहींना माइग्रेनमुळे चक्कर येते, काहींमध्ये रक्तदाब, अनीमिया, किंवा चिंता यांचा वाटा असतो. योग्य निदानासाठी कारणांचा फरक समजणे आवश्यक आहे.
In my clinic, मी रुग्णांना सर्वप्रथम विचारतो की चक्कर म्हणजे काय वाटते – खोली फिरते का, डोके हलके वाटते का, की तोल जातो का. त्यानुसार पुढचे कारण वेगळे असू शकते. खाली चक्कर येण्याची ७ प्रमुख कारणे सोप्या मराठीत दिली आहेत.
विषयसूची
चक्कर येण्याची ७ प्रमुख कारणे
चक्कर येण्याची ७ प्रमुख कारणे समजून घेतल्याने रुग्णाला “कशासाठी तपासणी करावी” हे स्पष्ट होते. खालील प्रत्येक कारण वेगळ्या प्रकारचे असू शकते.
1. BPPV
बेडमध्ये वळल्यावर, वर पाहिल्यावर किंवा खाली वाकल्यावर काही सेकंद फिरती चक्कर येणे हे BPPV चे ठराविक लक्षण आहे. हे आतील कानातील सूक्ष्म कणांच्या हालचालीमुळे होते.
2. आतील कानाचे संतुलन बिघडणे
व्हायरल संसर्गानंतर, लॅबिरिंथायटिस, किंवा मेनियर्ससारख्या स्थितीत चक्करसोबत कानात आवाज, कान भरल्यासारखे वाटणे, किंवा श्रवणात बदल असू शकतो.
3. रक्तदाब किंवा साखरेतील बदल
रक्तदाब खाली जाणे किंवा रक्तातील साखर कमी होणे यामुळे डोके हलके वाटणे, अंधारी येणे, किंवा उभे राहिल्यावर चक्कर येणे अशी लक्षणे दिसतात.
4. अनीमिया
हिमोग्लोबिन कमी असल्यास अशक्तपणा, लवकर दम लागणे, आणि चक्कर येणे अशी लक्षणे असू शकतात. विशेषतः महिलांमध्ये, गरोदरपणात, किंवा दीर्घकाळ रक्तक्षय असताना हे दिसते.
5. चिंता आणि तणाव
चिंता वाढल्यावर काही रुग्णांना डोके हलके वाटते, अस्थिरता येते, धडधड वाढते, आणि “काहीतरी बरे नाही” अशी भावना होते. परंतु हे निदान इतर गंभीर कारणे बाजूला काढल्यानंतरच योग्य ठरते.
6. व्हेस्टिब्युलर माइग्रेन
काही रुग्णांमध्ये डोकेदुखीसोबत किंवा त्याशिवाय चक्कर येते. प्रकाश, आवाज, झोपेचा अभाव, किंवा ताण यामुळे लक्षणे वाढू शकतात. अशा वेळी माइग्रेनचा इतिहास महत्त्वाचा असतो.
7. गंभीर न्यूरोलॉजिकल कारणे
काही वेळा चक्कर हे स्ट्रोक किंवा इतर न्यूरोलॉजिकल समस्यांचे लक्षण असू शकते. हात-पायात अशक्तपणा, बोलण्यात त्रास, बेशुद्धी, डबल दिसणे, किंवा सतत तोल न लागणे ही लाल झेंडे लक्षणे आहेत.
संबंधित वाचन:
वैद्यकीय सूचना: चक्कर ही अनेक कारणांची लक्षणे असू शकते. सतत, पुन्हा पुन्हा, किंवा धोक्याची लक्षणे असलेली चक्कर तज्ज्ञांकडून तपासून घ्यावी.