Epley मॅन्युव्हर घरी कसे करावे हा प्रश्न BPPV असलेल्या अनेक रुग्णांना पडतो. योग्य रुग्णात हा उपाय उपयोगी ठरू शकतो, कारण तो आतील कानातील हललेले कण योग्य दिशेने हलवण्याचा प्रयत्न करतो. पण प्रत्येक चक्करवर, अंदाजाने, किंवा चुकीच्या बाजूला हा उपाय करणे योग्य नाही.

In my clinic, मी रुग्णांना आधी खात्री करून घेतो की चक्कर खरंच BPPV सारखी आहे का. जर बेडमध्ये वळल्यावर, वर पाहिल्यावर किंवा खाली वाकल्यावर काही सेकंद फिरती चक्कर येत असेल, तर Epley maneuver उपयोगी पडू शकतो. पण सतत चक्कर, श्रवणातील बदल, किंवा गंभीर लक्षणे असतील तर घरी करून पाहणे योग्य नाही.

Epley मॅन्युव्हर घरी कसे करावे?

Epley घरी कसा करावा याचे उत्तर प्रभावित बाजूवर अवलंबून असते. डॉक्टरांनी आधी कोणत्या बाजूचा BPPV आहे हे सांगितले असेल तर योग्य क्रमाने हालचाली करता येतात. पण बाजूच माहिती नसेल, तर अंदाजाने करणे टाळावे.

Epley maneuver म्हणजे काय?

हा एक positional treatment आहे ज्यात डोके आणि शरीर ठराविक क्रमाने फिरवले जाते. यामुळे आतील कानातील चुकलेल्या कणांना पुन्हा योग्य जागी नेण्याचा प्रयत्न होतो. योग्य रुग्णात त्यामुळे लक्षणे कमी होऊ शकतात.

सावधगिरीच्या गोष्टी

  • मानेला तीव्र त्रास, स्पॉन्डिलायटिस, किंवा ताजी दुखापत असल्यास घरी करू नये
  • कोणीतरी जवळ असेल तर अधिक सुरक्षित
  • मॅन्युव्हर करताना काही सेकंद चक्कर वाढू शकते
  • बेशुद्धी, हातपायात अशक्तपणा, किंवा श्रवणातील बदल असतील तर घरी प्रयत्न करू नये

पायरी पायरीने पद्धत

  1. बेडच्या कडेवर बसा.
  2. प्रभावित बाजूकडे डोके वळवा.
  3. हळूच मागे झोपा आणि काही सेकंद थांबा.
  4. डोके विरुद्ध बाजूला वळवा आणि पुन्हा थांबा.
  5. शरीरही त्याच दिशेने वळवून बाजूला झोपा.
  6. मग हळूहळू बसून घ्या.

अचूक वेळ आणि दिशा डॉक्टरांनी दिलेल्या मार्गदर्शनावर अवलंबून असते.

घरी कधी करू नये?

या स्थितीत घरी Epley करू नये:

  • श्रवण कमी होणे किंवा कानात आवाज असणे
  • चक्कर काही मिनिटांऐवजी खूप वेळ टिकणे
  • मानेला गंभीर त्रास असणे
  • चक्करचे कारण BPPV आहे याची खात्री नसणे
  • न्यूरोलॉजिकल लक्षणे असणे

पुन्हा डॉक्टरांना कधी भेटावे?

घरी करूनही चक्कर राहत असेल, परत परत येत असेल, किंवा जास्त वाढत असेल, तर पुन्हा तपासणी गरजेची आहे. काही रुग्णांना वेगळा maneuver, अधिक तपासणी, किंवा दुसरे निदान लागू शकते.

संबंधित वाचन:

वैद्यकीय सूचना: योग्य रुग्णात Epley maneuver उपयोगी असू शकतो, पण चुकीच्या निदानात किंवा गंभीर लक्षणांत तो घरी करण्यापेक्षा तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे महत्त्वाचे आहे.

Dr. Prateek Porwal

Dr. Prateek Porwal (MBBS, DNB ENT, CAMVD) is a vertigo and BPPV specialist at Prime ENT Center, Nagheta Road, Hardoi, UP 241001. Inventor of the Bangalore Maneuver. Only VNG + Stabilometry setup in Central UP. Online consultations available across India — call/WhatsApp 7393062200.