BPPV କ’ଣ ବୋଲି ଅନେକ ରୋଗୀ ପଚାରନ୍ତି, ବିଶେଷକରି ଯେତେବେଳେ ଶୋଇଥିବା ବେଳେ ପଟି ଫେରାଇଲେ, ନିଚେକୁ ନମିଲେ, ଉପରକୁ ଦେଖିଲେ କିମ୍ବା ହଠାତ୍ ଉଠିଲେ କିଛି ସେକେଣ୍ଡ ପାଇଁ କୋଠା ଘୁରୁଥିବା ଭାବ ହୁଏ। ଏହି pattern ଥିଲେ ଏହା Benign Paroxysmal Positional Vertigo କିମ୍ବା BPPV ହୋଇପାରେ. ଏହା ଭର୍ଟିଗୋର ଏକ ସାଧାରଣ ଭିତର କାନ ସମସ୍ୟା।
ଅନେକେ ଭୟ କରନ୍ତି ଯେ ଏହା stroke କିମ୍ବା brain problem ନାହିଁତୋ? ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ BPPV ଜୀବନଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ବିପଦରେ ପକାଏ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଠିକ୍ diagnosis, positional test ଏବଂ maneuver ଆଧାରିତ treatment ଖୁବ ଜରୁରୀ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୁଣ୍ଡ ବୁଲିବା BPPV ନୁହେଁ।
BPPV କ’ଣ?
BPPV ର full form ହେଉଛି Benign Paroxysmal Positional Vertigo। “Benign” ମାନେ ସାଧାରଣତଃ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରାଣଘାତକ ନୁହେଁ, “Paroxysmal” ମାନେ ହଠାତ୍ episode ଭଳି ଆସେ, “Positional” ମାନେ ମୁଣ୍ଡ ବା ଶରୀରର ଅବସ୍ଥା ବଦଳିଲେ trigger ହୁଏ, ଏବଂ “Vertigo” ମାନେ ଘୁରୁଥିବା ଅନୁଭବ।
ଭିତର କାନର balance system ଭିତରେ ଥିବା ଛୋଟ calcium crystals ନିଜ ସଠିକ୍ ଜାଗାରୁ ସରି semicircular canal ଭିତରେ ପହଞ୍ଚିଲେ, ମୁଣ୍ଡ ଚଳନ ସମୟରେ ମସ୍ତିଷ୍କକୁ ଭୁଲ ସଙ୍କେତ ଯାଇପାରେ। ତେବେ ଘୁରାଣ ଭାବ ହୁଏ।
BPPV ର ଲକ୍ଷଣ କେମିତି ହୁଏ?
- ଶୋଇଥିବା ବେଳେ ପଟି ଫେରାଇଲେ ତୀବ୍ର ଘୁରାଣ
- ଉପରକୁ ଦେଖିଲେ କିମ୍ବା ନିଚେକୁ ନମିଲେ ମୁଣ୍ଡ ବୁଲିବା
- କିଛି ସେକେଣ୍ଡ ରୁ ଏକ ମିନିଟ ମଧ୍ୟରେ episode କମିଯିବା
- ବାନ୍ତି ଲାଗିବା, ଅସୁବିଧା, କିମ୍ବା ଥୋଡ଼ା imbalance
ସାରାଦିନ ଧରି ନିରନ୍ତର ମୁଣ୍ଡ ବୁଲିବା, ହାତ ପାଏରେ ଦୁର୍ବଳତା, କଥା ଖରାପ ହେବା, hearing loss, severe headache କିମ୍ବା double vision ଥିଲେ ସେହିଟା BPPV ମାତ୍ର ହେବ ବୋଲି ଧରିନିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।
BPPV କାହିଁକି ହୁଏ?
ସବୁବେଳେ ଏକେ କାରଣ ନୁହେଁ। ବୟସ ସହ କାନର crystal ସରିଯାଇପାରେ। କେହି କେହିଙ୍କୁ ଛୋଟ head injury ପରେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଶୋଇ ରହିବା ପରେ, migraine history ସହିତ ବା କୌଣସି ସ୍ପଷ୍ଟ କାରଣ ଛଡ଼ା ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ।
BPPV କେମିତି diagnose କରାଯାଏ?
history ଶୁଣିଲେମାତ୍ରେ ଚାଲିନଥାଏ। positional vertigo ର pattern ବୁଝିବା ପରେ ଡାକ୍ତର Dix-Hallpike ଭଳି positional test କରନ୍ତି। କେଉଁ side ଓ କେଉଁ canal ଜଡିତ ଅଛି ସେଠାରୁ treatment plan ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ।
ପ୍ରତ୍ୟେକ ରୋଗୀଙ୍କୁ MRI ବା VNG ଦରକାର ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ picture ସ୍ପଷ୍ଟ ନୁହେଁ, ଲକ୍ଷଣ ମିଶ୍ରିତ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ balance disorder ସନ୍ଦେହ ଥିଲେ ଅଧିକ test ଲାଗିପାରେ।
BPPV ର ଚିକିତ୍ସା କଣ?
ମୁଖ୍ୟ ଚିକିତ୍ସା tablet ନୁହେଁ, repositioning maneuver। posterior canal BPPV ରେ Epley maneuver ଅନେକ ସମୟରେ ଉପକାରୀ। ଠିକ୍ diagnosis ଓ ଠିକ୍ direction ରେ maneuver କଲେ ଅନେକ ରୋଗୀ ଶୀଘ୍ର ସୁବିଧା ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।
Vertigo medicines କେବେ କେବେ ବାନ୍ତି ବା ଅସୁବିଧା କମେଇପାରେ। କିନ୍ତୁ ସେଗୁଡ଼ିକ loose crystals କୁ ସଠିକ୍ ଜାଗାକୁ ଫେରାଇ ଦେଉ ନାହିଁ। ସେହିପାଇଁ maneuver-based treatment ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଘରେ କଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ?
YouTube ଦେଖି random maneuver କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ବିଶେଷକରି diagnosis ନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ ଯଦି। ଗଳାର ଯନ୍ତ୍ରଣା, neurological symptoms, hearing loss ବା ମୂର୍ଛା ଥିଲେ ପ୍ରଥମେ emergency evaluation ଦରକାର।
Odia ରୋଗୀ ପାଇଁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଠିକ୍ ପେଜ୍
ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ବୁଝିବାକୁ ପ୍ରଥମେ Odia vertigo meaning page ପଢ଼ନ୍ତୁ। ସାଧାରଣ vertigo ପ୍ରଶ୍ନ ପାଇଁ vertigo FAQ ଦେଖନ୍ତୁ। ଅଧିକ clinical detail ପାଇଁ English BPPV guide ମଧ୍ୟ ଉପକାରୀ।
ସାଧାରଣ ପ୍ରଶ୍ନ
BPPV ଜୀବନକୁ ବିପଦରେ ପକାଏ କି?
ସାଧାରଣତଃ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ red flags ଥିଲେ ଅନ୍ୟ କାରଣ rule-out କରିବା ଦରକାର।
BPPV ପୁଣି ଆସିପାରେ କି?
ହଁ, କେତେକ ଲୋକଙ୍କୁ recurrence ହୋଇପାରେ। ପୁଣି positional assessment କରି maneuver ଦିଆଯାଇପାରେ।
କେବଳ ଔଷଧ ଯଥେଷ୍ଟ କି?
ସବୁବେଳେ ନୁହେଁ। ଯଦି ମୂଳ ସମସ୍ୟା BPPV, ତେବେ targeted maneuver ଅଧିକ ଉପକାରୀ।
ତୁରନ୍ତ ନୁହେଁ ଏମିତି ପରାମର୍ଶ ପାଇଁ: Prime ENT Center, Hardoi କୁ +91 7393062200 ରେ ସମ୍ପର୍କ କରନ୍ତୁ।
Medical disclaimer: ଏହି ପେଜ୍ କେବଳ ରୋଗୀ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ। ହଠାତ୍ ଦୁର୍ବଳତା, କଥା ଖରାପ ହେବା, ମୂର୍ଛା, hearing loss, severe headache କିମ୍ବା ଛାତି ବେଦନା ଥିଲେ ତୁରନ୍ତ ଚିକିତ୍ସା ନିଅନ୍ତୁ।
Reference: NIDCD balance disorders overview.