Epley maneuver ਕੀ ਹੈ ਇਹ ਸਵਾਲ ਉਹ ਮਰੀਜ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੈੱਡ ਤੇ ਪਾਸਾ ਬਦਲਣ, ਉੱਪਰ ਵੇਖਣ ਜਾਂ ਜੁਕਣ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸਕਿੰਟਾਂ ਲਈ ਤੇਜ਼ ਚੱਕਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਤੁਹਾਡਾ diagnosis BPPV ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ Epley maneuver ਕਈ ਵਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ treatment ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕੋਈ ਆਮ exercise ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ targeted repositioning technique ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕੰਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗਲਤ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚੇ crystal ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਠੀਕ ਜਗ੍ਹਾ ਵੱਲ ਲਿਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਕਿ Epley maneuver ਕੀ ਹੈ, ਕਦੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
Epley maneuver ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
Epley maneuver ਸਿਰ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਲਗਾਤਾਰ positions ਦੀ ਇੱਕ clinical technique ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ posterior canal BPPV ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ trained vestibular specialist ਮਰੀਜ਼ ਦਾ ਸਿਰ ਖਾਸ angle ਵਿੱਚ ਘੁਮਾ ਕੇ ਅਤੇ ਲਿਟਾ ਕੇ crystal ਨੂੰ semicircular canal ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕਿਸ ਮਰੀਜ਼ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਹਰ ਚੱਕਰ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ positional vertigo ਦਾ pattern ਹੋਵੇ ਅਤੇ BPPV ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਲੱਛਣ BPPV ਵਰਗੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ YouTube ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ Epley ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
Epley maneuver ਕਦੋਂ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ?
- ਬੈੱਡ ਤੇ ਪਾਸਾ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸਕਿੰਟਾਂ ਲਈ ਚੱਕਰ ਆਉਣਾ
- ਸਿਰ ਪਿੱਛੇ ਕਰਨ ਜਾਂ ਥੱਲੇ ਝੁਕਣ ਨਾਲ ਚੱਕਰ trigger ਹੋਣਾ
- Dix-Hallpike ਵਰਗੀ positional testing ਨਾਲ posterior canal BPPV ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਣਾ
- ਚੱਕਰ ਲਗਾਤਾਰ ਘੰਟਿਆਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ short episodes ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ
ਕਈ ਮਰੀਜ਼ ਇੱਕ ਹੀ session ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਡਾ ਆਰਾਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੁਝ ਵਿੱਚ repeat maneuver ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਇਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸਿਰਫ਼ ਤਦ, ਜਦੋਂ diagnosis clear ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਪਹਿਲਾਂ side ਅਤੇ pattern ਸਮਝਾ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਘਰ ਵਿੱਚ random Epley ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਗਲਤ side ਤੇ ਜਾਂ ਗਲਤ condition ਵਿੱਚ maneuver ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਲੱਛਣ ਵਧ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ original diagnosis miss ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕਿਹੜੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
- Severe neck problem ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਦੱਸੋ
- ਅਚਾਨਕ hearing loss, neurological weakness ਜਾਂ severe headache ਹੋਵੇ ਤਾਂ maneuver ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ emergency evaluation ਲਵੋ
- ਮਰੀਜ਼ ਇਕੱਲਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜੇ ਘਰ ਵਿੱਚ self-maneuver try ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ
- ਜੇ maneuver ਤੋਂ ਬਾਅਦ symptoms unusual ਹੋਣ ਤਾਂ ਮੁੜ assessment ਲਵੋ
ਕੀ Epley ਸਭ ਨੂੰ suit ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਨਹੀਂ। ਕੁਝ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ BPPV ਦਾ canal ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ Semont, Gufoni ਜਾਂ roll maneuver ਵਰਗੀ ਹੋਰ technique ਚਾਹੀਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ “ਹਰ ਚੱਕਰ = Epley” ਸੋਚ ਗਲਤ ਹੈ। ਸਹੀ maneuver ਸਹੀ diagnosis ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਮਰੀਜ਼ ਅਗਲਾ ਕੀ ਪੜ੍ਹੇ?
ਜੇ ਪਹਿਲਾਂ symptom pattern ਸਮਝਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ Punjabi positional vertigo guide ਪੜ੍ਹੋ। ਹੋਰ ਪੰਜਾਬੀ ਚੱਕਰ ਲੇਖਾਂ ਲਈ Punjabi vertigo articles hub ਵੇਖੋ। ਹੋਰ clinical detail ਲਈ English BPPV guide ਵੀ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ।
ਛੋਟੇ ਸਵਾਲ
ਕੀ Epley maneuver ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਆਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?
ਕਈ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਂ, ਪਰ ਹਰ ਮਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ response ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕੁਝ ਨੂੰ repeat session ਜਾਂ reassessment ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਦਵਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਫਿਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ?
ਜੇ ਅਸਲ ਕਾਰਨ BPPV ਹੈ, ਤਾਂ maneuver ਮੁੱਖ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਦਵਾਈ ਕਈ ਵਾਰ nausea ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ crystal ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦੀ।
ਤੁਰੰਤ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ: Prime ENT Center, Hardoi ਨਾਲ +91 7393062200 ਤੇ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Medical disclaimer: ਇਹ ਪੇਜ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਹੈ। ਜੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, hearing loss, severe headache ਜਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਉਲਟੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ medical help ਲਵੋ.
Reference: NIDCD balance disorders overview.