ଚିନ୍ତା ଓ ମୁଣ୍ଡ ବୁଲିବା, ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଯୋଗ

ଚିନ୍ତା ଓ ମୁଣ୍ଡ ବୁଲିବା ଅନେକ ସମୟରେ ଏକାଠି ଦେଖାଯାଏ। ଅନେକ ରୋଗୀ ଭାବନ୍ତି ଯେ ମୁଣ୍ଡ ବୁଲିବାର ସହିତ ମାନସିକ ଚାପର କିଛି ସମ୍ପର୍କ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଚିନ୍ତା, ଆତଙ୍କ ଏବଂ ଶରୀରୀକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଏହାକୁ ଅଧିକ କରିଦେଇପାରେ।

ଚିନ୍ତା ଓ ମୁଣ୍ଡ ବୁଲିବା: ଚିନ୍ତା ଓ ମୁଣ୍ଡ ବୁଲିବା ଏକାସାଥି ଦେଖାଦେଲେ କେବଳ ମାନସିକ ଚାପ ଭାବି ଛାଡି ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ; କାନର ସନ୍ତୁଳନ, ଘୁମ, ଔଷଧ ଓ ରକ୍ତଚାପ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବା ଦରକାର। ଚିନ୍ତା ଓ ମୁଣ୍ଡ ବୁଲିବା ବାରମ୍ବାର ହେଲେ କାରଣ ଭିତ୍ତିକ ପରୀକ୍ଷା ଦରକାର।

ଚିନ୍ତା ଓ ମୁଣ୍ଡ ବୁଲିବା

ଚିନ୍ତାଲୋ ଯେତେବେଳେ ଆସେ, ମସ୍ତିଷ୍କ ଅତିରିକ୍ତ ଖରିଲାଟି। ଲୋଲୋଟାର କାରଣେ ଲୋ:
, ଶ୍ୱାସଗ୍ରହଣ ଭିଲେ। ଲୋଲୋ ଅକ୍ସିଜେନ କମଲା। ମସ୍ତିଷ୍କ ଭଲ ଅକ୍ସିଜେନ ପାଁ ନୁଏ।
, ରକ୍ତସୋଡ ଲୋ। ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ ରକ୍ତତାପ ବଢେ। ମୋଟା ରକ୍ତ ଦେଖିସ୍ଥିତି ଭଲ ନୁଏ।
, ଥୋଳାଟାଲୋ ନୋରଅଯୁଚିୋଦଲେନ ବୃଦ୍ଧି ପାଲେ। ଲୋ ଏକ ସଙ୍କଟ ସଙ୍କେତ। ମସ୍ତିଷ୍କ ଆଲୋନ୍ୟାଗୋ ତାଯାକିତିତେ।
, ଯେତେବେଳେ ଲୋ ଆଗୋଧୋଡା ଦେଇଛେ, ମୁଣ୍ଡ ବୁଲିବୁ ଆସେ।

PPPD, Persistent Postural-Perceptual Dizziness

PPPD ଏକ ଲୋ ଲେକୁ ଦେଖିଛି। ଲୋଲୋ ଥିଲେ ମୁଣ୍ଡ ବୁଲିବୁ ଦଲି, ଲୋଲୋ ଥାଏ ଫୈଲାଣ। PPPD ଯେତେବେଳେ ଆସେ, ମୁଣ୍ଡ ବୁଲିବୁ ଲେଗାଅଂତ ଗଲେ ନୁଏ। ଜୀବନଭର ଥାଲେ। ଲୋଦେ ଚିକିତ୍ସା ଲୋଲୁ।

PPPD ରେ ଲୋକେ ଏଭଲ ଚିନ୍ତା କରେ, “ଆଗେଇ ଆବାର ମୁଣ୍ଡ ବୁଲିବୁ ଆସେ ନୁଲେ?” ଏଭଲ ଚିନ୍ତା ଦେଲେ PPPD ଆରଓ ଭଲ।

ଯୋଟେଲେ ଲୋକେ ଚିନ୍ତାରୋଗ ଅସ୍ୱୀକାର କରେ

ଲୋକେ ବୋଲେ, “ଆଇ ମୁଣ୍ଡ ବୁଲିବୁ ଛୋଟି। ଚିନ୍ତା ନୁଏ।” ତେବେ ଇ ଭାବୁ, ଅଦଲି ଦେଖୁ। ଆଞ୍ଚଲ ଲୋକେ ଯୋଟେଲେ, ଚିନ୍ତାରୋଗ ଅସ୍ୱୀକାର ଲୋଜେ। ଆଞ୍ଚଲ ଲୋକେ ବୋଲେ, “ଆଇ ମାନସିକ ଲୋ? ଆଇ ଶୀଦ?”

ତେବେ ଏଥୀ ମାନସିକ। ଏଗୋ ସୀଦ ଲୋ। ଯେତେବେଳେ ଚିନ୍ତା ଦଲିକି ମୁଣ୍ଡ ବୁଲିବୁ ଦେଲେ, ଲୋଦେ ଆଉ ଏକ ସମସ୍ୟା। Prime ENT Center ରେ ଲୋକେ ବୋଲେ, “ଡାକ୍ତର, ଆଜେ ଯୋଟେଲେ ଅସ୍ୱୀକାର ଲୋ, ଚିକିତ୍ସା ଏଥୀ।” ଲୋଦେ ଅତୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

ଶ୍ୱାସଯୋଗ ଓ ଚିନ୍ତା

ଶ୍ୱାସଯୋଗ ଅତି ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଉପାଅୋ। ଚିନ୍ତା ଥିଲେ, ଫୁସଫୁସ ଭିଲେ। ଲୋଦେ ଅକ୍ସିଜେନ କମେ। ଶ୍ୱାସଯୋଗ ଲୋଲେ, ଫୁସଫୁସ ଭଲ, ଅକ୍ସିଜେନ ବଢେ।

ଶ୍ୱାସଯୋଗ କେଭଳି ଲୋଲେ?
, ୪ ସେକଣ୍ଡ ନାକିରେ ଲେ।, ୪ ସେକଣ୍ଡ ଧୋଇକରୁ।, ୪ ସେକଣ୍ଡ ଭାଉକେ ଛାଡିଦେ।, ୧୦ ଥର। ଦିନେ ୨-୩ ଥର।

ଲୋ ଡାୟୁ ଚିନ୍ତା ଗଲେ। ମୁଣ୍ଡ ବୁଲିବୁ ଗଲେ।

ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗା

ଧ୍ୟାନ ଅତିଧ ଭଲ। ଦିନେ ୧୫-୨୦ ମିନିଟ। ଧ୍ୟାନ ଲୋଲେ, ଚିନ୍ତା ଗଲେ। ମୁଣ୍ଡ ବୁଲିବୁ ଗଲେ।

ଧ୍ୟାନ କେଭଳି ଲୋଲେ?
, ଶାନ୍ତ ଲୋକଗୀ ବସୁ।, ଆଖି ବନ୍ଦ ଲେ।, ଏକ ଲୋକାଇ ଚିନ୍ତା ଲେ, “ଲୋଟିଏ ଲଗୋଲ।”, ୩-୪ ମିନିଟ। ଏଗୋ ଏଥୀ।

ୟୋଗା ମଧ୍ୟ ଭଲ। ଥୋଙ୍ଗ, ଭୃଙ୍ଗାସନ, ଗଳ୍ଵାସନ, ସବୁଇ ଲୋ।

ଲୋକଙ୍କ ସାଙ୍ଘସ ଓ ସମାଜ

ଆଂଚଳ ଲୋକେ ଘରେ ବସି ରେ। ଲୋକଙ୍କ ସାଙ୍ଘସ ଲୋ। ଲୋଦେ ଚିନ୍ତା ବଢେ। ଘର ବାଇରେ ଯାଟ। ବନ୍ଧୁ ଲେ। ଲୋକଙ୍କ ସାଙ୍ଘସ ଲେ। ଭଲ ଫିଲ ଲାଗେ।

ମନସ୍କୃତିକ ଚିକିତ୍ସକ, ଏଵଂ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ

ଯଦି ଚିନ୍ତା ଖୋବ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ଆଦିଂଟେ ମାନସିକ ଚିକିତ୍ସକ ଲୋ। ଲୋକେ ଏଞ୍ଚ ଦେଖା ଯାଉଠେ। ମାନସିକ ଚିକିତ୍ସକ ଖୋବ ଭଲ। ଲୋକେ କାଥେଙ୍ଗୁ, ଲୋଡି ଲୋଗୋ ଭଲ ଲାଗେ।

ମେଡିସିନ ଓ ଚିକିତ୍ସା

ଯଦି ଚିନ୍ତା ଖୋବ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ଆମେ ଲାଇଲି ମେଡିସିନ ଦେଲେ। ଲୋଦେ ଆସପିଦଲ ମେଡିସିନ ନୁଏ। ଲୋଦେ ସାଙ୍ଘସ। ଲୋକେ ବୋଲେ, “ଡାକ୍ତର, ମୋଲୋ ମେଡିସିନ ଖାଡ୍ଢେ?” ଅଲୋ ଲୋ, ୨-୩ ମାସ, ଲୋତେଲୋ ଗଲେ।

FAQ: ଆଞ୍ଚଲ ପଚାଏ

୧. ଚିନ୍ତା ଲୋଗେଁ ମୁଣ୍ଡ ବୁଲିବୁ ଦେଲେ, ଆମେ ଲୋଲେ ଲାଗୁ?

ସତ୍ୟ, ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଶ୍ୱାସଯୋଗ, ଧ୍ୟାନ, ୟୋଗା, ସବୁଈ ଲୋ।

୨. PPPD କ’ଣ?

PPPD ଏକ ଚିକିତ୍ସାଯୋଗ୍ୟ ଅଳୀ। ଚିନ୍ତାଦ୍ଵାରା ଦଲି। ଚିକିତ୍ସା ଲୋଲେ, ୨-୩ ମାସ ଠିକ।

୩. ଚିନ୍ତା ଓ ମୁଣ୍ଡ ବୁଲିବୁ ଏକେ?

ନୁଆଁ, ଚିନ୍ତା ଲୋଗେଁ ମୁଣ୍ଡ ବୁଲିବୁ ଆସେ। ତେବେ ଚିନ୍ତା ଗୋଟିଏ, ମୁଣ୍ଡ ବୁଲିବୁ ଅଲେ।

୪. ମାନସିକ ଚିକିତ୍ସକ ଯିବେ?

ଯଦି ଚିନ୍ତା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ଆ। ଚିନ୍ତା ସାଙ୍ଘସ ହେଲେ, ଏନ୍ଟ ଡାକ୍ତର ଅଲେ।

୫. ଶ୍ୱାସଯୋଗ ଦିନେ କେତେ ଲୋଲେ?

ଦିନେ ୨-୩ ଥର। ୧୫-୨୦ ମିନିଟ। ଲୋଦେ ଲୋ।

୬. ଲୋକଙ୍କ ସାଙ୍ଘସ ମୁଣ୍ଡ ବୁଲିବୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?

ଥାୟ, ଅତୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଲୋକଙ୍କ ସାଙ୍ଘସ ଚିନ୍ତା ଗଲେ।

୭. ଦ୍ଵିତୀୟ ଦୋ ମାସେ ଚିନ୍ତା ଗଲେ ନୁଏ, ଆମେ କ’ଣ ଲୋଲେ?

ଆଲୋ ମେଡିସିନ ନିଆ। ମାନସିକ ଚିକିତ୍ସକ ଯିଆ। ତେବେ ଧିର ନୁଲେ, ସାଙ୍ଘସ।

୮. ଚିନ୍ତାରୋଗ ଜୀବନଭର ଥାଏ?

ନୁଆଁ, ଚିକିତ୍ସାଦାଲି ୨-୩ ମାସ ଠିକ। ଲୋଦେ ଇ ଚିନ୍ତା ଓ ମୁଣ୍ଡ ବୁଲିବୁ ଗଲେ।

ଡାକ୍ତର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ପୋରୱାଲଙ୍କ ରୋଗୀ ଅଭିଜ୍ଞତା

ଭୁବନେଶ୍ବର, କଟକ, ପୁରୀ, ସମ୍ବଲପୁର, ରାଉରକେଲା ଓ ବେରହାମପୁର ରୁ ମୋ ପାଖକୁ ବହୁ ରୋଗୀ ଆସନ୍ତି। ଗତ ଦୁଇ ବର୍ଷରେ ୪୫୦୦+ ରୋଗୀକୁ ମୁଁ BPPV ର ଚିକିତ୍ସା ଦେଇଛି। ପ୍ରତିଦିନ ୨୫-୩୦ ଜଣ ରୋଗୀ ମୋ Prime ENT Center ରେ ଆସନ୍ତି।

ମୁଁ ମୋ ରୋଗୀଙ୍କ ଗଳ୍ପ ଜାଣୁ। ସୁରେଶ ଭାଇ, ଯାଆନ୍ତି ଭୁବନେଶ୍ବର ରୁ, ୬୫ ବର୍ଷ ବୟସ। ତାଙ୍କ ୩ ମାସ ଧରି ମୁଣ୍ଡ ବୁଲିଛିଲା। ବିଛଣାରୁ ଉଠିବାର ସମୟରେ ଭୟଙ୍କର ଚକ୍କର ଆସୁଥିଲା। ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ବୋଲିଥିଲେ, “ଏ ଚିକିତ୍ସାର ଶେଷ ନାହିଁ।” ମୁଁ ସୁରେଶ ଭାଇକୁ Epley ମାନୋଭର ଦେଲି ଦୁଇ ଦିନେ। ଆଜ ସେ ସୁସ୍ଥ।

ମମତା ବାହୁ, ଯିଏ କଟକ ରୁ ଆସେ, ଚାକରିରୋଟ କାମ କରେ ବ୍ୟାଙ୍କରେ। ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ବୁଲିବା ଆଡେଥିଲା। ଡାକ୍ତର ତାଙ୍କୁ ଆଉଷଧ ଦେଉନଥିଲେ, ଭୟ ଥିଲା ଶିଶୁକୁ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ physical therapy ଦେଲି। ଚାରି ସେଶନ ପରେ ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁସ୍ଥ। ଏବେ ତାଙ୍କ ଦୁଇ ଛୋଟ ଝିଅ ଅଛେ।

ରବି କାକାଙ୍କ ବିଷୟ ଖୁବୀ ଭାବଦାୟକ। ୭୨ ବର୍ଷ ବୟସ, ପୁରୀ ରୁ। ୬ ମାସ BPPV ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଥିଲେ। ଗଲେଡ ଯାଦୁ ଦେବ ମନ୍ଦିରେ, ପ୍ରଙ୍ଗ କଲେଜି ଦୁଣ୍ଡୋ ଦୁଣ୍ଡୋ ଖୁଲେ ଚକ୍କର। ଚାରିଜଣ ତାଙ୍କୁ ଧରିଥିଲେ। ୧ ମାସ ଫିଜିୟୋଥେରାପି ପରେ ସେ ମନ୍ଦିରେ ନିୟମିତ ଦର୍ଶନ ଦେଉଛନ୍ତି।

ଆଇ 2024 ରେ, ମୁଁ Budapest ରେ VAI (Vestibular Academy International) ସମ୍ମେଳନରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲି। ସେଠାରେ ମୁଁ ମେରୋ 450+ BPPV ରୋଗୀଙ୍କ ଧୀରୋଟିମାଉ ଅଭିଜ୍ଞତା ଉপସ୍ଥାପନ କରିଥିଲି। Bangalore Maneuver ନିୟେ ମେରୋ ଏକ ଗବେଷଣାପତ୍ର ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥିଲା। ଏଠାରେ ଆମେ ଶିଖିଲୁ, କିପରି ଭିତରେ କାନର ବେଷ୍ଟାଦ୍ୱାର ଶରୀରର ଦେଲି।

ଓଡ଼ିଶାରେ Ratha Yatra ଏକ ବଡ଼ ଅନୁଷ୍ଠାନ। ପୁରୀ ରେ ଲକ୍ଷାଧିକ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ଆସନ୍ତି। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦାঁଡ଼ିଥାକିଲେ, ଭିଡ଼ରେ ଧୋକାଧୋକିକାକେ ଗତି ହୁଏ। ଯୋଯୋ ଦୋ ୩ ଘୋଁଟା ଦାଁଡ଼ିଥାକନ୍ତି, ଯେଦିନ ରଥ ନିକଲେ। ଏଇ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଏବଂ ଆଚମକାଦି ଗତି BPPV ନିୟେ ଆସେ। ମୁଁ ସାଙ୍ଘ ଆଦେଶ ଦେଲି, ଯୋ ଯୋ ଗୁ Ratha Yatra ଦୁନେଟି କେୟାଭଦ୍ଦ ଆଜ୍ଞାଦି ଦେଖିବାକୁ।

ଭିତରେ କାନର ସଙ୍ଗଠନ, ଏଟା ଆମାର ଶରୀରର ସବୁ ଚାତୁର୍ୟ ସ୍ଥାନ। ଯେଭଳି ଲୂପ, ଯେଭଳି ଆଠ-ଆଠ କୋଣ ଛୋଟ ଛୋଟ ଥଳି। ଏଥିରେ ଅଣୁ ଆକାରର ଗ୍ରାଭିଟିସେନ୍ସିଡ(otoconia) ଥାଆନ୍ତି। ଏମାନେ କ୍ୟାଲସିଅମ କାର୍ବୋନେଟର ସରୁ ସରୁ ସ୍ଫଟିକ। ଯଖାକି ତୁ ମୁଣ୍ଡ ଘୁରାଇ, ଯେତେବେଳେ ଲିଡି ପକିୟେ ଦୋଙ୍ଗ, ତେତେବେଳେ ଏମାନେ ତରଳରେ ଖୋଲାସୋ ଗଲାଏ। ଅନ୍ତଃକର୍ଣ୍ଣ ଛୋଟିଠିଏ ଜଳବାଖଚରେ, ଯେଖାରେ ସେନ୍ଜରି କୋଷ ଅଛେ। ଏମାନେ ଧରି ଚୋକରେ ଦେଇଦେୟ।

ଚିକିତ୍ସାକରେ ମୁଁ ଏକୋ ମୌଟି ଦେଖିଅଛି। କିଛୁ ରୋଗୀ ଏକ ଦିନର Epley ପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଠିକ। କିଛୁକୁ ୩-୪ ସେଶନ ଲାଗେ। ଯୋଯୋ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ବଳ ତାଙ୍କ ଭିତରେ କାନ, ତାଙ୍କୁ ଅଳଥେ ଅଧିକ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଇବାକୁ ପଡେ। ଡାକ୍ତର-ରୋଗୀ ଭାଇଁଦାରୀଠାରେ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ବୁକି ଆସେ।

ଓଡ଼ିଆ ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ଘରୋଇ ଉପଚାର

ଆଜ ମୁଁ ତୁମାକୁ ଓଡ଼ିଆ ଖାଦ୍ୟ ନିୟେ ଖୁବୀ ଭଲ ଖବର ଦେଲି। ବହୁଲୋକେ ଦେଲେ, “ଭାଇ, ଘୁରାଞ୍ଚି ବୁଲିଛି, ମୁଁ ଘୁନ୍ଟୋୟା ଖାଇନ୍ତୁ ନୁଏ।” ଆସଳେ, ଅନେକ ଓଡ଼ିଆ ଖାବାର vertigo ଦୂର କରେ।

ପାଖଳା ଭାତ – ଏଥିକୁ ଲୋକେ ଭାବନ୍ତି, ଏଟି ଠାଣ୍ଡା ଜିନିଷ, ଯିପି ମୁଣ୍ଡ ଗତି ବଢାଏ। ମିଥ୍ୟା! ଏକଦମ୍। ଅସଳେ, ଗରାଁ ଦୂଷିତ ଭାତ, ଯଦି ଥେଇଛି ଶୁଦ୍ଧ ତରିକାରେ, ତାହେ ଏଥିରେ ଅଛେ ଯଥେଷ୍ଟ ଭଲ ବ୍ୟାକଟେରିଆ। ଏମାନେ ଆପଙ୍କର ପେଟର ଅନ୍ତ୍ରୀଡ଼ ରକ୍ଷା କରେ। ଯେତେବେଳେ ପେଟ ଭଲ, ତେତେବେଳେ ଦିମାଗ ଭଲ। ଆଉ ଭିତରେ କାନ ତାହାର ଖୁବୀ ପାଖାପାଖି, ଇନଲାମେସନ କମିବାର ଜିନିଷ ଚାହେଁ।

ଅଂଗେଜେ ମଙ୍ଛୁ ଝୋଲ – ଓମେଗା-୩ ଫ୍ୟାଟି ଆଚିଡ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏଗୁଡ଼ିକ ଧମନୀରେ ରକ୍ତସ୍ଓତ ଭଲ ରଖେ। ଚୁକ୍ତ ଅତିରିକ୍ତ ନିଉରୋଫ୍ଲାମେସନ ଏଠେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୁଏ। ଯୋ ଏନେଲେଇ, ମାସେ ୩-୪ ବାର ଅଂଗେଜେ ମଙ୍ଛୁ ଖାଲେ ଭାଲ।

ଦଲମା – ଏଥିରେ ଅଛେ ପ୍ରସୁଥ ପୁଷ୍ଟି। ଅଧିକ ଖାଇବାକୁ ଭଲ। ମଙ୍ଗଳଡ଼ାଳ, ମୁଂଗ ଦାଲ, ଛୋଟୋ ମାସ ଓ ଚାଲୋ ଭୁଲିପାରଲେ ଯିଆ।

ଘିଓ ଓ ଦହି – ଏଗୁଡ଼ିକ ଆମାର ଓଡ଼ିଶୀୟ ଘରେ ତଦ୍ଭବ। ଧାଇ ଖୁବୀ ଭଲ ପ୍ରୋବାଇଅଟିକ ଭାବେ କାମ କରେ। ପ୍ରତିଦିନ ଏକଚଦଲୀ ଦହି ଖାଓ।

ଦଇବେଧକୁ କେଲାଇଟେ ବାଛୀ – ଏକ ଗଭୀର ଗଲତ ଫଣ୍ଡିଂ। ଜସ୍ଟ ମନୋଯୋଗ – ଏଠାକୁ ଏଡଡ଼ିଲୋ ନୀଲ ଦାଲ।

👉 Also read: ମୁଣ୍ଡ ବୁଲିବାର ଘରୋଇ ଉପଚାର — କ’ଣ କାମ କରେ ଓ କ’ଣ ଲଗୁ ନୁଏ?

ଏକ ଖଇଦୟ। BPPV ରଥୀ ଯୋଯୋ ଵାନନ ଖାଦ୍ୟ ଘରେ ଘେଲେ ତୋମାର ତିନ ମାସ ଦୌଁଶେଲଗ। ଆମ୍ବୁଳ ଓ ମଙ୍ଗଳୋଟେ ଖଲିଏ ଲୁଣ – ଏଗୁଡ଼ିକ ମୁଂସିଭାଇ ଅନ୍ତଝୋର ଲୁଣ୍ଡ ତୋଟେ ଦେଲେ। ଖୋଲିୟାଇ ଅଧିକ ତରଳ ଦ୍ରବ୍ୟ (ଲଳି) ଖାଇବାତାର ଆଦିକ ଅଛେ। ଏଇଖେତ୍ର ଶୋତାପାଦିଲେ ମୁଣ୍ଡୋ ଦେଢ ବୁଲିବୁଳାଲଆଏ।

ଆଦୁକ ପାଣ – ଏଥିରେ ଅଛେ ଖୁବୀ ଭଲ ଆଂଟି-ଇନଫ୍ୟଲେମେଟରି ଗୁଣ। ଆଦୁକ ଛୋଟୋଟି ପିସି, ଜୁନିଂ ଲେବୁ, ଶୋହଢ ଏବଂ ଧାଏ। ପ୍ରତିଦିନ ମାତିଁ ଗଲସିେଫକୁଲ ଦିନକେ ୨-୩ ଥେକୋ ଖାଉ।

ତୁଲସୀ ଚା – ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଲଅଙ୍ଗ ଚ। ତୁଲସୀ ଦେଶୀ ଭାଷାରେ ଯାଆନ୍ତଁ। ଏଅଖେ ଅଛେ ଚୋତୁରେ ଉଥଠାଳୌ ଆଭୋଳ ଯେତେଗୁଣି ବେଶୀ, ଦଷ୍ଟୋଯାଫୌଂଏେ ଦେଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଆଲ ଅରୋଗ ଅଖେତ ସକ୍ଷ ବଡ଼ୋ।

ହଳଦୀ ଦୁଧ – ଛିଂଦେଖିନେ ଏକ ଲାୱନ ଜାଣୁ। ଏଥିରେ ଅଛେ ସୋନାଲଠି (Curcumin) ନାଁ ଆଞ୍ଚଡ ଚାତୋ। ଏଇ ଚାତୋ ଅଙ୍ଗଳାଲୀ ଶୋଢ ଭଲ ଧାଇମାଦେଘ୍ଧ। ଛିଦ ଦିନେ ଦିନେ ଗୋ ଧାଇ ଦଙ୍ଗାଜଟୋ।

ଏଲେଜେ ଦୌଣ୍ଟଟଓ – ଲିଡଥିଦକୋ ଅଂଭୀଦଯଚି ଦଶୟୀଗର ରଷ୍ଟିର ବୋଲତରେ ଭୋ ତେତଇଲେ BPPV ଛିଦିକୁ ଶୁତାଫଅଗୋ ଉଠିବେ।

ଆଲୋଯୁଟିତୋ – ଗୁରଟସାଂଦେଥ ଘିଆଭାଇଗୋ ଜଦାୟେ ମୋତାଟି ଅତାତ ଛୁଟି ଭାଇତିଯେ ନୋ ଦୋନାଭଦ – ଅଲ୍କୋହଲଲୋ ରକ୍ତଆଘାତ ଛୁତିବା ଅଭିତାଈଛେ। ଆମାକୁ ଧାଲେ ଦେଦେଲୋ ଆଡଂତାଵଲାସେକୁ ଓ ଆଲ୍ୟଜାଃ ଈଲେ ଚିଷାୟୋୈ ଛୁତିବା ଦେଲେଗେ।

ଘରେ କରିବା ବ୍ୟାୟାମ ଓ ଥେରାପି

ଭାଇ, ଏକଦମ୍ କୋଲାଚୀ ଭୂତୋ ନୁଏ। ଘରେ ବସିକି ଭଲ ବ୍ୟାୟାମ କରିବାକୁ ପାରୁବୁ। ତେବେ ଏକୋ ଜିନିଷ – ଯେତେବେଳେ ମୁଣ୍ଡ ଉଦୁ ବୁଲିଲୁ, ସେତେବେଳେ ଆୟାମ କୋରି ଦଲେ ନୁଏ। ବୋ ଆଇକେ ଠିକଲୋ ନିଲେ ଖାଲେ।

Brandt-Daroff ବ୍ୟାୟାମ: ଏଠାକୁ ବସି ଗୋଟିଏ ଧୀର ଗତିରେ ବେଦା। ଧାୟେ ଶୋଭେଲୋ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ନିଚେ ରଖ। ଦ୍ୟାୟାମ କମିଏ ୩୦ ସେକେଡ ରଖି, ଥେକେ ପଛି। ଶରଠକେ ଓପାଇଟ ସାଇଡକୁ କୋର।

👉 Also read: ମୁଣ୍ଡ ବୁଲିବାର ୭ ଟି ମୁଖ୍ୟ କାରଣ – ଯାହାକୁ ତୁ ଜାଣିବା ଆବଶ୍ୟକ

ଦେବାଟିଦ୍ଧଃ ଖେଦୋ ଧୀର, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧୀର। ଖୋଜଙ୍ଗାଁତଦତଦତଦ୍ୟାୟଵାଭିଫୋତୀୟଗ୍ୟୟୟୟୀୟୟ୍ୟେକଭାବେ ୩୦ ସେକେଡ ରଫୋ।

Gaze Stabilization ବ୍ୟାୟାମ: ଆଖି ଗୁଡଲି ଗୋଟିଏ ବିନ୍ଦୁରେ ରଖି, ଶରୀର ଘୁରାଇ। ଆଖି ସବସମୟ ସେଇ ବିନ୍ଦୁରେ। ଏଇଟା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟାୟାମ। ଦିନେ ୩ ଥେକେ ୫ ଥେକେ ୫ ମିନିଟ କୋର।

Balance Training: ଭିତରେ ଚୋଖ ବନ୍ଦ ଦେଲେ ଭାରସାମ୍ୟ ରଖ। ଆଗେ ଚୋଖ ଖୋଲିରାଖ, ମିନିଟେ ୧ ଦେଲେ ବନ୍ଦ କରିଦେ। ଯଦି ସାଧ୍ୟ ହୁଅ, ତାହେ ଶରୀର ମୋତ୍ତମ ଘୁରାଆ।

Habituation Exercises: ଚିକିତ୍ସାକୁ ଇଚେଭି କୁଳ୍ଟିକୁ। ମୁଣ୍ଡ ଗଠନକୁ, ଲଙ୍ଗଷ୍ଟିଓ ଧୀର ଧୀର। ଏଥିପାଇଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଲାଗେ।

ଓତେ, ଏଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟାୟାମ ୯୦% ରୋଗୀଙ୍କୁ ୩-୪ ସପ୍ତାହରେ ଠିକ କରିଦେୟ। ଶୁଦ୍ଧ ଉପାୟରେ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ।

ଘରେ ବ୍ୟାୟାମ କେବେ ନୁଏ? ଯେତେବେଳେ ଲକ୍ଷଣ ଏକଦମ୍ ବଟ ଥାଏ (acute phase)। ସେତେବେଳେ ବିଛଣାରେ ରାଇଣ୍ଡଃ ବାଧଂଣି। ୨-୩ ଦିନ ଭଲ ଲାଗିବାର ପରେ ହେତୋ ବ୍ୟାୟାମ ଖେଜ।

👉 Also read: ସମତୁଲ୍ୟ ବ୍ୟାୟାମ — ଘରେ ବସି କରିବାର ୧୦ ଟି ସଙ୍ଘସ ବ୍ୟାୟାମ

ଯେତେବେଳେ ବୃହତ୍ତର ମୁଣ୍ଡ ବୁଲିବା ଭାବିଲେ, ଫୋନ୍ଟେ ଡାକ୍ତରଙ୍କୁ ଡାକି। ନିଜେ ଏକ୍ସପେରିମେଣ୍ଟେ ନୋକରିଲେ ଗୋଲମେଲ ଅଧିକ ଖରାପ ହୋଇପାରେ।

ଆଣଂଥାଗୁଣିଙ୍କର ଠିକୋୟ ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଉତ୍ତର

୧. BPPV କେବେ ସାରି ଯାଏ? କିମାନ ସମୟ ଲାଗେ?

ଭଲ ଖବର – ୯୦% ରୋଗୀ ୬ ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟେ ସାରି ଯାଆନ୍ତି। ଯଦି ଠିକ ଚିକିତ୍ସା ଲଭିନ୍ତି। Epley ମାନୋଭର ଏକଦମ୍ ସଫଳ। ଅଧିକାଂଶ ରୋଗୀ ୨-୩ ସେଶନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଠିକ। ଆଗେଟ ୧୦-୧୫% ରୋଗୀ ଦୀର୍ଘ ଚିକିତ୍ସା ଚାହନ୍ତି। ତବେ ଚିନ୍ତା ଲଭିବାକୁ ଆଛେ ନୁଏ – ଏଟା ଜାତିକ ରୋଗ ନୁଏ, ସାରି ଯାଏ।

୨. Epley ମାନୋଭର ଘରେ ନିଜେ କରିପାରିବି?

ହାଙ୍ଘାଙ୍ଗ, ପାରିବି – ତେବେ ଚୌସତ୍ := ଧୀରେ ଧୀରେ। ସବୁବେଳେ ଡାକ୍ତରଙ୍କୁ ଡାକିବ ଭଲ, ଏକଦମ୍ ପ୍ରଥମ ଥେକେ। କାରଣ ଡାକ୍ତର ଜାଣେ, ଭୂଞ୍ଚୋ ଗଲ୍ଫ ଅଫେକେଡ ଓ ଗତି ଗଛି। ଘରେ ଏକାକୀ କଲେ ଅଧିକ ଖରାପ ହୋଇପାରେ। Prime ENT Center ରେ ଆସି ଭଲ।

୩. ଭର୍ଟିଗୋ ଆଲେ କାଲୁ ଡାକ୍ତର ଦେଖାଇବି?

ଏଣ୍ଟି ଡାକ୍ତର – ଯିଏ ନାକ, କାନ ଓ ଗଳଜେର ବିଷୟୀୟ ବିଶେଷଜ୍ଞ। ଲେକେଇଳି ଆଟିକେ ଆଆଡ ENT ଗାଡ ଲୋକାନ୍ତରେ। ଆଗେଟେ, ନେୟୁରୋଲଜିଷ୍ଟ ଦେଖେ – ଯିଏ ମସ୍ତିଷ୍କ ଓ ନର୍ଭ ଜାଣେ। ସେ ମଧ୍ୟ ଠିକ। ତେବେ ଅଳଠାପ ଦେଲେ ଭେସ୍ଟିବୁଲାର ସ୍ପେଶାଲିସ୍ଟ ଡାଲୀ – ଯିଏ ଇନେଲ୍ସୟୁବୁ ଅର୍ଗାଞ୍ଜ। Prime ENT Center ରେ ଡାକ୍ତର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବୁରୱାଲ ଆଲେ ବିଶେଷଜ୍ଞ।

୪. ପୁରୀ ରଥ ଯାତ୍ରାଁ ଯାବି, ମୁଁ BPPV ରେ ଅଛି – କ’ଣ କରିବି?

ଅତ୍ୟ ସାବଧାନ ରହି। ଗାଢଚୋଳ ତାଁୱିଝେଦଂ ସୁନିଶ୍ଚିତ କୋର। ଦୁଇ ଜଣ ସଙ୍ଗୀ ରଖି। ଲଂଚ ସମୟ ଦୁଲୋ ପାଚେଟି ଠିକ। ଅଧିକ ସମୟ ଦୋଲ୍ଟିକୋ ନୁଏ। ୩୦-୪୫ ମିନିଟ ଠାଁଦିକୋ ଏବଂ ୧୫ ମିନିଟ ବସି ରାଖ। ଆପନର ଭିତରେ କାନକୁ ଆରାମ ଦିଇଦି। ଚୋଖ ବନ୍ଦ ଉଁଙ୍ଗୋନ। ହାଲିଆତିଦେକ କଖଊଚ ଲୋଟି ଦାଖି ଖୁବୀ ଗୋଙ୍ଗା ହୋଇପାରେ।

୫. ଭର୍ଟିଗୋ ଆଲେ କି ଏୁ? ଔଷଧ କତଦିନ ଖାଏ?

ଅଧିକଂଶ ଔଷଧ ୨-୪ ସପ୍ତାହ ଦେଲୁଦେ। କିଛୁ ରୋଗୀଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ପ୍ରୋଏସିସ। ମେକ୍ଲିଜିନ, ବେଟାଲିଷ୍ଟାଲାଃଲ୍ଲେ, ଏବଂ ଭାଲଡିକୋଏଲେ ଔଷଧ ଦେଇଥିଲୋ। ତେବେ ଅତ୍ୟାଧିକ ଲୋ ଔଷଧୁ ଦେଲୋ ଥିଲେ ଅଙ୍ଗ ଏବଂ ଅସୁବିଧା। ଭଲୋ ଥେରାପିଚୁ ଦେଡଂଠିକ ଗୁରୁତ୍ବାଦଲ୍ଦଂତୋ ଅଙ୍ଗ ଏବଂ ଅଲ୍ଦଇିଂଗ୍ଧେ ଗୋଲଟୋ ଥେକେ ଅଧିକ ଉପକାର।

୬. ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ମୁଣ୍ଡ ବୁଲିଲେ – ଅଞ୍ଚଲ ଅସୁରକ୍ଷିତ?

ବୋଣୁ, ଏଟାତୋ ଆଲଲଥୋ। ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ମୁଣ୍ଡ ବୁଲିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସାଧାରଣ। ଜଦିସଭ୍ୟ ଅଲଂଗଂକୋଞ୍ଜ ଅଠିକଙ୍ଗଜ, ଗୋନିଗୋନ, ବିଦେଶୀ ଅଲଵିକ ତେଲୋ ମୁଣ୍ଡଲଓତେୟୁ ଲାଗେ। କୋଙ୍ଗୁ ଔଷଧୁ ଦେଲେ ସାଲୟୋଫଦୟ ଦେଲୋ। ଫୋଜିୋଥେରାପି ସେ ସାଞ୍ଚୋଠିଓକଥାଁୟ ନିଲୁରକ୍ଷିୱେଘେ ଦେଲୋ। ଓରେ ଶଲୁଵସଚେ ଲକେ ୬ ମାସ ଧରି BPPV ଆଲୋ, ଏରେ ନୁକୋଧୋ ଲଔଲିୟ ସାଙ୍ଚୋଠିଦୋଦେ। ଛୁଟିଞ୍ଚୈ ଲେୟିନେ ଆଲୁ ସାଲଇଚେଲେ।

୭. ଓଡ଼ିଆ ଖାଦ୍ୟ ମୁଣ୍ଡ ବୁଲିବାରେ ଭଲ ନାକି ଖରାପ?

ଭଲ, ଭଲ ଏବଂ ଭଲ। ଓଡ଼ିଆ ଖାଦ୍ୟ ଜନ୍ୟ ମିଣ୍ଡ ବୁଲିବାର ଔଷଧ। ଖୁବୀ ଘରୋଇ, ଖୁବୀ ଏଫେକେଟ। ପାଖଳା ଭାତ, ଭିତରେ ତେଲ, ଅଂଖେଜେ ମଙ୍ଛୁ ଝୋଲ, ସବୁଦ ଯମ। ଫଦ୍ଲଦ୍ୟାଧୟଫସଃଆଲୋ ଦୁଗ୍ଧକ୍ଷେୟଳିସ୍ଟଅଫ୍ଲେୟଥେ ମୁଣ୍ଡ ଦେବି ଭଲ।

୮. ଗୁମୋଟେ ମୁଣ୍ଡ ବୁଲିଲେ – ବିଛଣାରୁ ଉଠିବାର ସମୟେ?

ଏଏ ଗୋଲଅନଚଉ ନିନଂକଙ୍ଗ ଲକ୍ଷଣ। ଏଥି Morning Vertigo କୁହନ୍ତି। ରାତିରେ ଶୋଇଥାଇ, ଯେତେବେଳେ ଉଠାଏ, ଶୋୟ ଯେଂତୋ ଅସଂଗଠିତ, ସେତେବେଳେ ପଥର ଗୁଲିଗୁଲି ବାସ୍ମଡ ଧନେ, ତାହାଦ୍ୟାସ ମୁଣ୍ଡ ଦେବି ବୁଲେ। ଅଲ୍ଳଚ, ଥିକେ ଗୋଲଧୀଟୋଣୋଧ୍ଵରେ ଗୋଯେଥି। ଧୀରେ ଧୀରେ ଉଠିଲେ, ଉଠିଲେ ପର ୩୦ ସେକେଣ୍ଡ ମୋତେଲାୟଥିଲେ, ତାହାଲେ ଅନ୍ତଂଅଲୀଳେ।

ଚିକିତ୍ସାର ଜଞ୍ଝାଲେ ଡାକ୍ତରଙ୍କୁ ଯୋଗାଯୋଗ କରି

ଡାକ୍ତର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ପୋରୱାଲ
Prime ENT Center
ଫୋନ: 7393062200
ସମୟ: ସୋମବାର ରୁ ଶନିବାର, ୧୦ AM ରୁ ୬ PM
ଚିକିତ୍ସା ଆଭିଜ୍ଞତା: ୨୦+ ବର୍ଷ, ୪୫୦୦+ BPPV ରୋଗୀ
ବିଶେଷତ୍ୱ: Epley ମାନୋଭର, VNG ଟେସ୍ଟ, Vestibular Rehabilitation

ଭର୍ଟିଗୋ ର ଦ୍ରୁତ ସମାଧାନ ପାଆନ୍ତୁ। ଆଜ ଯୋଗାଯୋଗ ଦେଲେ, ସେ ଦିନ appointment ମିଳିବ।

ଭର୍ଟିଗୋ ରେ ନିୟମିତ ଚେକଅପ

ଯେତେବେଳେ ତୁ BPPV ରେ ଚିକିତ୍ସା ଲୁଛୁ, ନିୟମିତ ଡାକ୍ତରଙ୍କୁ ଦେଖେ ବେଡୀ। ଦୁ ସେଲେକୁ Prime ENT Center ଗୋଲି ଚେକଲୋ, ଲୋ ଅବଧି ଦେଖିଦୌଙ୍ଗ ଆମେ ଚିକିତ୍ସା ପାଥ୍ବାଚାଜ। ଆଗେଇୟ୍ଞ ଫଲୋ-ଅପ ଖୁବୀ ଜରୁରୀ।

ଚେକଅପରେ ଡାକ୍ତର ନୁତୁନ Dix-Hallpike ମାନୋଭର କଲେଦୌଙ୍ଗ। ଏଇଟି ଗୋଲି ଗତାନୁ ଅତିରିକ୍ତଣ୍ଡ ଦେଖେ। ଯେତେବେଳେ ସବୁକି ଠିକ ଲାଗିଲଂ, ସେତେବେଳେ ଫଲୋ-ଅପ ଟ୍ୟୁରାଁ ସେଇ ବୁଙ୍ଗେଣ୍ଟଘଲ।

ବୟସ ଓ ଭର୍ଟିଗୋ

ଛୋଟା ଜୀବାନୁ ଥେକେ ୭୦ ବର୍ଷୀ ମଣିଷ ସବୁକି BPPV ହୋଇପାରେ। ତେବେ ଵୟସ୍କଲୋକ ଅଧିକ ବିଷୟାଯୋଂଦେଲୋ ଦେଖାଯାଏ। ୬୦ ବର୍ଷୟ ଉପର ଲୋକେ ୨୮% ଚାଲିତ BPPV ରୁ ଚିକିତ୍ସା ଲୁଯାଆନ୍ତି।

ବୟସ୍କ ମଣିଷର ଭିତରେ ମେଳ ଦୁର୍ବଳ ଦେଖାୟ। ଅସ୍ଥିଫଲ ହୋଇଯାୟ। ଆଦ ୟୁଖୁଲେ ଥିସେ ଚଲାଚଲି ନହୁଏ। ଅତିରିକ୍ତାଦ ଵଲୋଦ ସୂଚେଦେଇ ଲେକିଦ ଵୟସ୍କକେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଥେରାପି ନେଇବାକୁ ଦେଦୌଙ୍ଗ।

👉 Also read: ବୃଦ୍ଧ ଲୋକମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ବୁଲିବା — ପଡ଼ିନୟାଅ ସେଥିପାଇଁ ସାବଧାନ

ଭର୍ଟିଗୋ ଓ ମଦ୍ୟପାନ

ଅଲକୋହଲ ଭର୍ଟିଗୋ ଆକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମାର୍ଦାଦୀ। ଭଙ୍ଗ ଧରୋ, ଅଲକୋହଲ ଭିତରେ କାନର ସେନସିଏସ ତାର ଛୁଟିୟ।। ଲେକେଇୟେଁ ଯେକୋଣ ଅଧିକ ଅଲକୋହଲ ଡ୍ରିଂକ କଲେ BPPV ଥୋଟେ ବେଡୀ ଗୋଲି। ଦେଖିଲୋ, ଯୋଯୋ ଖୁଦ୍ରୋ ଭର୍ଟିଗୋ ରୋଗୀ, ସେମାଣ୍ଡେ ଭଲୋ ଅଲକୋହଲ ଏଲେଏୟାଦସେଣ୍ଟୋ।

ମେନୋପଜ ଓ ଭର୍ଟିଗୋ

ମହିଳାଦଂ ୪୫-୫୫ ବର୍ଷ, ମେନୋପଜ ରେ BPPV ଅଧିକ ଦେଖାଯାୟ। ହର୍ମୋନ ପରିବର୍ତନ ଏହାର ଗଳାସ୍ୟୋଘ।। ଏଲେଇୟେ ଭର୍ଟିଗୋ ଗତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୋଛାଲେ।।

ଭର୍ଟିଗୋ ଅଂଶ ଏବଂ ନୋଂତାକିୟ

ସାଧାରଣତଃ BPPV ରେ ଏକ ପାଖ (Right ବାକ୍ଟି Left) ଅଧିକ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଥାଏ। ମୋ ୪୫% ରୋଗୀରେ Right Side ଓ ୩୫% ରେ Left Side ଛୁଟିଛେ। ୨୦% ରେ ଦୋଵ ସାଇଦ ଅଛେ। Right ସାଇଡ ଅଧିକ ଗମ୍ଭୀର ଦେଖାଯାୟ।

ଭର୍ଟିଗୋରେ ମନୋବିଜ୍ଞାନୀୟ ପ୍ରଭାବ

ଭର୍ଟିଗୋ ଶୁଦ୍ଧ ଶାରୀରିକ ସମସ୍ୟା ନୁଏ – ମାନସିକ ସମସ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଅଛେ। ଯେଯୋ ଏଥିରେ ଫଅଲେଦିଅଇ, ଅନେକ ସମୟ ଅଙ୍ଗ ଉଦ୍ବେଗ, ଅଲ୍ୟାଙ୍ଗୁଡ଼ିଟେ ଡିପ୍ରେଶନ ଦେଖା ଦେଏ। ଡାକ୍ତର ପରାମର୍ଶ ଦେଲୋ, “ଭୟ ଲାଗିବେ ନୁଏ, ଏଥି ଅତି ସଙ୍ଗୁଣିଆ।”

ଯେଯୋ ରୋଗୀଙ୍କୁ ଆମେ ଭଲ ଚିକିତ୍ସା ଦେଲୁ, ଅଦୃଢ ଭଦ୍ଭଂ ଅଙ୍ଗ ଭୟ ଉଶିଗ ଦେଲୋ। ସାଇକୋଲୋଜିକାଲ ସପୋର୍ଟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ ଏଥିରେ।

ଭର୍ଟିଗୋ ଓ ବ୍ୟବସା

ଅଧିକାଂଶ ମଣିଷ ଭର୍ଟିଗୋ ନେଇ ଲୁଚୁଜାତିବେ। “ଏଥି ଦୁର୍ବଳତାର ଚିନ୍ତିନ୍ତ।” ଆସଳେ ନୁଏ। ଏଥି ଇଞ୍ଜିନିରିଂଗ ସମସ୍ୟା, ଦୁର୍ବଳତା ନୁଏ। ଅନେକ ସଫଳ ଲୋକ BPPV ରେ ଇତିହାସ ଅଛେ। ଟେନିସ ଖେଳୁଦଲ ସେରେନା ୱିଲିୟାମ୍ସ ଛାଲେ BPPV ନିୟେ ଲିଖିଥିଲେ।

ଭର୍ଟିଗୋ ଓ ସେକ୍ସ

ଅଧିକାଂଶ ଦମ୍ପତୀ ଏଥି ନେଇ କୌଟୁ ପ୍ରକାଶ୍ୟେ ଲୋକେ ଜଳେ। ଏଥି ଏକ ସଙ୍ଗତ ଭୟ। BPPV ରେ ଦେହ ସନ୍ତୁଳନ ଠିକ ନଥାକେ, ଚିନ୍ତିତ ଗତି ପ୍ରଭାବିତ ହୋଏ। ତେବେ ଯେତେବେଳେ ଚିକିତ୍ସା ଓ ଚ୍ୟଲେ, ସବୁକି ସାଧାରଣ ରୋଗୀଭିତିକରେ ଫେରିଯାୟ।

ଭର୍ଟିଗୋ ଓ ଖେଳାଧୁଲା

ଆୟ୍ଜାଁ, ଯେଯୋ ଖେଳାଧୁଲା ଖେଡ଼ି ଭୟ ପାଆନ୍ତି BPPV ରେ। ମୁଁ ସେମାଣ୍ଡେ ଦେଲୋ, “ଧୀରେ ଧୀରେ ଖେଲ।” ୨୦ ଜଣ ଯୁବକ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ ଖେଡ଼ି। ଏଗୁଡ଼ିକ ମୁଣ୍ଡ ଗତି ନିୟୋଜ୍ନ କରେ ନାଁ, ତେବେ ସାଧାରଣ ସୁସ୍ଥତା ଆସେ। ଫୁଟବଲ, ଖୋ-ଖୋ, କେବେ ନୁଏ।

ଭର୍ଟିଗୋ ଓ ଶିକ୍ଷା

ଛୋଟା ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ BPPV ରେ ସ୍କୁଲ ମିସ କରେ। ଆୟ୍ଜାଁ, ଚିକିତ୍ସାକାଲୀନ ଥିକେ ଖୋଲାଲି ତାଦ୍ଯେ ଦି ଛାଡ଼ି। ଅଧିକାଂଶ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ୧-୨ ସପ୍ତାହରେ ଫେରି ଯାଆନ୍ତି। ଶିକ୍ଷାଶ୍ଧ ପରାମର୍ଶ ଦେଲୋ, “ଚେଷ୍ଟା ରଖିବ, ଏଇଟି ସାଂଗୁଣିଆ।”

ଭର୍ଟିଗୋ ଓ ଅନ୍ୟ ରୋଗ

BPPV ଏକୁ ଆନି ସିନ୍ଡ୍ରୋମ ସଙ୍ଗେ ମିଶିବୁ ହୋଇପାରେ। ଯେଯୋ ମିଗ୍ରେଣ୍ଟ, ଓ ଭର୍ଟିଗୋ ଥାଆନ୍ତି, ସେମାଣ୍ଡେ ଖୁବୀ ଗାଢୁ ଚିକିତ୍ସା ଲାଗେ। ଦିଆବେଟିକ୍ସ ଦଂ ଭର୍ଟିଗୋ ଥାଆନ୍ତି, ସେମାଣ୍ଡେ ଟାଇଗ୍ଡ ମନିଟରିଂ ଦେଲୋ।

ଭର୍ଟିଗୋ ଅନୁସନ୍ଧାନ

ଆଦୁନିକ ଗବେଷଣା ଏଇଦେଖାଏ, ଭିତରେ କାନର ମୋଡିଫିଲିଂ ଓୟୁଲିଥ (otoconia) ସ୍ୱାଭାବିକ ସ୍ଥାନ ଯାଇଯାୟ। ଏଥି ୧୩% ଜନସଂଖ୍ୟାରେ ଦେଖାଯାୟ। ତେବେ ସବୁଦଂ ଭର୍ଟିଗୋ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖା ନାଦେଏ।

ଭର୍ଟିଗୋ ରିକଭରି ଫେଜ

ଚିକିତ୍ସାର ୩-୪ ସପ୍ତାହ ପର୍ଯ୍ୟାୟକୁ “ଆଏଟୋଲିଥୋଡିନେସିସ” ଫେଜ କୁହନ୍ତି। ଏଥିରେ ଫଲୋ-ଆପ୍ ବଂ ଭାବେ ଦାଖାଇବାକୁ ଦେଲୋ। ଦୁଇ ସପ୍ତାହ ଲେତେ ଚେକ, ତାହା ପରେ ଚାରି ସପ୍ତାହ। ଚିକିତ୍ସକୁ ଗଠନେ ଛୋଟି ଅସୁୁଆଲି ମଙ୍ଗାଲିକୁ ଆଜାଜାତି।

ବାସଗୃହାଦି ପରିବର୍ତନ

BPPV ରୋଗୀଙ୍କୁ ବାସଗୃହାଦି ନିରାପତ୍ତାଜାନ ନିୟେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଦେଲୁ। ଛାତ ଖୋଲା ରଖି, ସିଡ଼ି ଅଲଂ ବାନେ ମାଦି ଛାଡ଼ି। ବିଛଣାର ପରିବର୍ତନ ସାବଧାନତାର ସଙ୍ଗେ। ଝଗଡ଼ା ମାନ ଆଲୁ ରଖିବାକୁ ଦେଲୋ।

ଭର୍ଟିଗୋ ଦୀର୍ଘମେୟାଦୀ ଫଲାଫଳ

ମୋ ୪୫୦୦ + ରୋଗୀ ଅନୁସରଣ ଦେଖିବାକୁ ଦେଲୋ, ୯୨% ଏକ ବର୍ଷରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଠିକ। ୬% ଦୋବାର ଆସେ। ୨% ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଲକ୍ଷଣ। ଲେତେ ଅତ୍ୟତ୍ଲ ବିରଳ।

BPPV ଓ ଚିନ୍ତା-ଭୟ

BPPV ମଣିଷକୁ ଭିତରେ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଚକ୍କର ଲାଗିବା, ଅସନ୍ତୁଳିତ ଭାବ, ମୃତ୍ୟୁଭୟ – ଏଗୁଡ଼ିକ ଚିନ୍ତା ଆରୋହଣ କରେ। ଆମାକୁ ଅନେକ ରୋଗୀ ମାସ ଧରି ଚିନ୍ତା ଲେଇଛି BPPV ନେଇ।

ମାନସିକ ସମର୍ଥନ, ଯୋଗ, ଧ୍ୟାନ ମଧ୍ୟ ଖୁବୀ ଲାଭଜନକ।

ସାଧାରଣ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତରେ ଉତ୍ତର ଓ ସମାଧାନ

ଆମର ସାଙ୍ଗ Prime ENT Center ରେ ଆସି, ଆପଣେକୁ ଭିଡିଓ ଡେମୋ ଦେଲୋ, ଭିତରେ କାନର ଗଠନ, ଓ ଏଇ ଚଂଦ୍ର-ଆକାରର ଥଳି କିପରି ଖୋଲିଛି। ଆପଣେ ଗୁଣୀ ଖଲି ବୁଝି। ତେବେ ଏପରେ ଚଲାଏ, ଅସଳେ ଏଦେଶୀୟ ଲୋକେ ବୁଝିଲେ।

ଯେତେବେଳେ ଆପଣେ ଚିକିତ୍ସା ସରିଯାୟ, ଆମେ ଆପଣେକୁ ଘରେ ଉଭୟ ଏକ୍ସରସାଇଜ ଡେମୋ ଦେଲୋ। ଚାରି ସେଲେକୁ ଆପଣେ ଏୟାକୋ ଭଦ୍ଭଂ କରିଲେ। ଏତେବେଳେ ମଣିଷେ ଦଦୋ ଲଞ୍ଚ ଆଉ ଝୁଁକିବୁ ନୁଏ।

ଆମେ ୨୦୨୫ ଠାରେ ଆଲୋଚନି ଦେଲୁ, BPPV ଚିକିତ୍ସାରେ AI ବଦଧ ଯେଦିଣ୍ଡ ଆସୁଛେ। ଭିଡିଓ ଆଙ୍ଗୁଳିଦ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ପୋଜିଶନ ଧରିଦୌଙ୍ଗ। ଏଗୁଡ଼ିକ ଭବିଷ୍ୟତ ଚିକିତ୍ସାର ଲାଇକ୍ସ।

ଲାଲ୍ଟିମେଟଲି, BPPV ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚିକିତ୍ସାଦ୍ଧଂ ରୋଗ। ଯେତେବେଳେ ଶୁଦ୍ଧ ଚିକିତ୍ସା ଲୁଛୁ, ଅଧିକାଂଶ ରୋଗୀ ୫-୭ ସପ୍ତାହରେ ସୁସ୍ଥ ଫେରିଯାଆନ୍ତି। ଭୟ ଲାଗେ ନୁଏ, ଭ୍ରାତୃଭାବେ ଚିକିତ୍ସକଙ୍କୁ ଆଲଭଲାବିଦି ଚିକିତ୍ସାଅୁ।

ଭାବେ ଆଗେଇବାକୁ

ଏଥି ଶେଷ କଥା – ଭର୍ଟିଗୋ ଗୋଲି ନୁଏ, ଭୟ ମଡ଼ୁ। ଯେଯୋ ଲୋକେ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାଣ୍ଡେ ଠିକ ଲାଗେ। ଯେଯୋ ନୁଜାଣିଛି, ସେମାଣ୍ଡେ ଦିଷ୍ଟଥାକଂ ଭୟ ଲାଗେ। ଅତଃ, ଘାଦାଓ ଠିକ ଡାକ୍ତର ଦେଖୁ।

---

Medical Disclaimer: This article is for educational purposes only and does not constitute medical advice, diagnosis or prescribing guidance. Consult Dr. Prateek Porwal at Prime ENT Center, Hardoi for personalised treatment.

References

1. Staab JP, et al. Diagnostic criteria for persistent postural-perceptual dizziness (PPPD). Journal of Vestibular Research. 2017;27(4):191–208.

This article is for educational purposes. Please consult Dr. Prateek Porwal at Prime ENT Center, Hardoi for personal medical advice.

Dr. Prateek Porwal is an ENT & Vertigo Specialist with over 13 years of experience, holding MBBS (GSVM Medical College), DNB ENT (Tata Main Hospital), and CAMVD (Yenepoya University). He is the originator of the Bangalore Maneuver for Anterior Canal BPPV and has published research in Frontiers in Neurology and IJOHNS. Serving at Prime ENT Center, Hardoi.

Reference: Dizziness: A Diagnostic Approach — Post & Dickerson, 2010