ਸਿਰ ਘੁੰਮਣ ਦੇ 7 ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ

ਡਾ: ਪ੍ਰਤੀਕ ਪੋਰਵਾਲ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਅਤੇ ਸਲਾਹ

ਡਾ: ਪ੍ਰਤੀਕ ਪੋਰਵਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਨਮਾਨੀ ਨਿਯੂਰੋਲੋਜਿਸਟ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਦੋਈ (Prime ENT Center) ਅਤੇ ਆਨਲਾਈਨ ਸਲਾਹ ਦੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਸਿਰ ਘੁੰਮਣ ਅਤੇ BPPV ਦੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ 15+ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਬੇਹਦ ਅਨੁਭਵ ਹੈ। ਹਰਦੋਈ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕਲੀਨਿਕ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਵਿਰਦੇ, ਹਰਜਿੰਦਰ ਭਾਜੀ, ਮੰਜੀਤ ਭੈਣੀ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਰੀਜ਼ ਆਏ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਸਭ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸਫਲ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਆਮ ਜਿੰਦਗੀ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਸਕੇ ਹਨ।

ਭੰਗੜਾ ਨੱਚ – ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਿਸ਼ਾ। ਭੰਗੜੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਦੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਹਿਲਾਰਨਾਂ BPPV ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਭੰਗੜਾ ਨੱਚਦੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਘੁੰਮਣ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਡਾ: ਪੋਰਵਾਲ ਦੀ ਪਰਾਮਰਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਯੀ ਸ਼ਖਸ ਜੁੰ ਭੰਗੜਾ ਨੱਚਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੋ ਤਾਂ ਮੰਦ ਰਫਤਾਰ ਵਿੱਚ ਨੱਚੋ ਜਾਂ ਅਸਥਿਰ ਦੇ ਹੋਏ ਸਿਰ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਹਿਲਾ-ਭੁਲਾ ਨੂੰ ਬਚਾਓ।

ਕਣਕ ਦੀ ਫਸਲ ਦਾ ਮੌਸਮ – ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਵੰਨਿਆਂ ਭਰੀ ਮੇਨਤ ਅਤੇ ਘੁੰਮ ਕੇ ਨਾ ਬਹੀ ਸਕਦੇ ਇਸ ਕਾਰਨ BPPV ਦਾ ਖਤਰਾ ਬਢ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਦ-ਪਰੰਪਾਰਕ ਕੀ ਕਾਢ, ਸਿਰ ਘੁੰਮਾ ਆਓ ਜਾਂ ਚੱਕਰ ਆਵੋ ਤਾਂ ਫੌਰਨ ਬਹਾ ਪਾ ਅਤੇ ਬਿਸਤਰੇ ‘ਤੇ ਲੇਟ ਜਾਓ।

ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੰਦਰ – ਸਰਬੱਤ ਜ਼ੀ। ਸ਼ਾਹੀ ਰਜ਼ਾ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਵਿਰੁਦਾ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਪਰ ਲੰਬੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਪੰਛੀ ਸਿਰ ਘੁੰਮਾਉਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵਿਧਵ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਦਰਸ਼ਨ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

VAI Budapest 2025 ਅਵਾਰਡ – ਸਾਡੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਨ। ਡਾ: ਪ੍ਰਤੀਕ ਪੋਰਵਾਲ ਨੂੰ Budapest ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ BPPV ਅਤੇ ਵਰਟਿਗੋ ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪਦਕ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

👉 Also read: ਸਿਰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾ ਕੀ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ

Bangalore Maneuver ਟੈਕਨੀਕ – ਇੱਕ ਖਾਸ ਮੁਆਮਾ ਜੋ ਵਰਟਿਗੋ ਦੀ ਫੌਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਨਿਮਨ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਾ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬੀ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਸਿਰ ਘੁੰਮਣਾ

ਸਿਰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਲਈ ਚੁਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਸੱਚ ਬਾਂਝਾ ਖਾਣਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਿਲਕੁਲ ਸੰਤੁਲਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਭੋਜਨ:

ਕੇਲਾ – ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਤੋਂ ਭਰਪੂਰ ਜੋ ਸਿਰ ਘੁੰਮਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਾਲੇ ਕਿਸਮਤਾਂ ਵਾਲਾ ਕੇਲਾ ਬਹਾ ਵਕਤ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਬੀ ਨੂੰ ਤੋਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਮੱਛੀ – ਓਮੇਗਾ-3 ਫੈਟੀ ਆਮਲ ਨਾਲ ਰਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸ਼ਾਈਵ, ਸਲਮਨ, ਹੈਲੁਟ ਜਿਵੇਂ ਖਵਾਸ ਬਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰਾ ਤੁਰੰਤ ਭਾਹ ਲੈ ਅਤੇ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਦੇ-ਕਿਤੇ ਹਫਤੇ ਵਿੱਚ 2-3 ਵਾਰ ਮੱਛੀ ਖਾਓ।

ਲੱਸੀ – ਪ੍ਰੋਬੀਓਟਿਕ ਤੋਂ ਭਰੀ। ਪਰ ਸਤਰਸ – ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਮਕ ਜੋਗ ਲੱਸੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਸਾਦੀ ਲੱਸੀ ਵੀ ਬਿਲਕੁਲ ਚੰਗੀ ਹੈ।

ਪਹਿਲੋਆਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾਵੇ:

ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਮਕ – ਇਸ ਦੀ ਬੜੀ ਬੁਰਾਈ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਖੁੱਬ ਵਚ ਵਿੱਚ ਭੁੱਸ ਨਮਕ ਲਾਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਮ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਗ਼ਮ ਦਵਾਈ ਲਈ ਨਮਕ ਘਟ ਕੇ 1/3 ਹਿਸਾ ਹੀ ਰੱਖੋ।

ਅਚਾਰ – ਹਾਲ ਵਾਂਗ ਨਮਕੀਲਾ ਜੋ ਪਖਾਮ ਤੈਯਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਹਾ ਸਮਾ ਦੇ ਲਈ ਅਚਾਰ ਤੋਂ ਬਚੋ।

ਸ਼ਰਾਬ – ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀ। ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਕਚੂ ਨਾ ਲਿਓ। ਜਿੱਥੋਂ ਬਸੋ ਸਿਰ ਅਤੇ ਕਨਾਂ ਦਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖੇ:

ਅਦਰਕ ਦੀ ਚਾਹ – ਤਾਜ਼ੀ ਅਦਰਕ ਪਿੱਸ ਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਗੋਲ ਪਾਨੀ ਅਤੇ ਦੋ ਚਮਚ ਪਿੱਸੀ ਖਾਂ ਸੇਗਾ ਮਿਲਾ ਕੇ ਭਾਹ ਜਾਵਿਆ ਲੁੱਧ ਪਦਰ। ਇਹ ਸਬ ਚਿਜ ਸ਼ੁਰੂ ਚਲ ਲੈਂਦਾ ਅਤੇ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦੀ ਖਾਰਾ ਨਸਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਤੁਲਸੀ – ਪੂਰੋ ਕਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਅਨੁਭਵ। ਕੱਚੀ ਜਾਂ ਪਕੀ, ਦੋਨੋ ਰਿਲੀਫ ਦਿੰਦੀ ਹਨ।

ਹਲਦੀ ਵਾਲਾ ਦੁੱਧ – ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਭਿੰਡ ਕਹਿਂਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਗਰਮ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਚੁਟਕੀ ਭਰ ਹਲਦੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀ ਲਓ। ਅਸਾਧਾਰਨ ਫਾਇਦਾ ਮਿਲੇਗਾ।

Punjab ਦੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ:

Punjab ਦੀ ਬਹੁਤ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਸਾਥ ਫ਼ੌਰਨ ਮੌਤ ਲੈ ਨਹੀਂ ਚਾਰਦੇ। ਪਰ ਤਾਜ਼ਾ, ਘਰ ਤੇ ਨਦ, ਥੀ ਹੀ ਬਰ ਪਾ ਜਾਂਦਾ। ਜਾਨ ਟਿਉ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਦਾ ਪਾਣੀ ਕੁ। ਟਨਕ ਮਹੀਨੇ ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਸ਼ੁਮਾਰ ਰਹਿੰਦਾ।

ਮੱਖਣ ਅਤੇ ਘਿ:

ਨਵੇ, ਅਤੇ ਮੱਖਣ ਅਤੇ ਘਿ ਪੰਜਾਬੀ ਖਾਣੇ ਦਾ ਵਾ ਬੂੰਦ ਖਹਰਾ ਹਨ। ਪਰ ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਵੀ ਮੂਹ ਨਰਮ ਹਗ ਪਰ ਆਈਜ਼ਨ ਅਤੇ ਗਜ ਰਹਿੀ ‘ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਰੱਖੋ।

ਮੱਕੀ ਦੀ ਰੋਟੀ:

ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਦੀ ਸਥਿਤਿ ਵਿੱਚ ਮੱਕੀ ਦੀ ਰੋਟੀ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੈ। ਇਹ ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਜਲਦ ਹਜ਼ਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਨਾ ਹੋ ਤੀਆ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਮੱਕੀ ਆਸਾਨ ਭੋਜਨ ਹੈ।

ਘਰ ਵਿੱਚ Balance Exercises ਅਤੇ ਕਸਰਤਾਂ

ਸਿਰ ਘੁੰਮਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਨ। ਪਰ ਸਾਵਧਾਨੀ – ਤੀਬਰ ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਸਰਤਾਂ ਨਾ ਕਰੋ। ਪਹਲੇ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਅਨੁਮਤੀ ਲਓ।

Brandt-Daroff Steps – ਪੰਜਾਬੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ:

ਬੇਡ ਤੇ ਨਰਮ ਤਕਤ ‘ਤੇ ਬੈਠ ਜਾ। ਫਿਰ ਤੂੰ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਲੇਟ ਅਤੇ ਸਿਰ ਥੋਡ਼ਾ ਨੀਚੇ ਰੱਖ। 30 ਸਕਿੰਟ ਰਹ, ਫਿਰ ਪਹਲੇ ਪਾਸਾ ਵਾਪਸ ਲਿਆ। ਦੂਸਰੀ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾ। ਹਰ ਪਾਸੇ ‘ਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਕਰ।

Gaze Stabilization – ਸਟਿਕ ਆਖ ਆਂਦੋਲਨ:

ਸਿਰ ਸਥਿਰ ਰੱਖ। ਨਜ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਇ ‘ਤੇ ਫੋਕਸ ਕਰ। ਸਿਰ ਖਮਕੇ ਆਖ ਨੂੰ ਰੱਖੋ ਬੇ ਕ। ਇਹ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਸੁਖਦ ਕਸਰਤ ਹੈ।

Positioning Exercises – ਖ਼ਾਸ ਸਥਿਤੀ:

ਅਤੀ ਧੀਮੀ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਦੇ ਪਾਸੇ ਮੋਲਨਾ – ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਸੁਥਿਰ ਅਤੇ ਲਾਭਕਾਰੀ। ਮਿਨਟਾਂ ਦੀ ਬਾਤ ਜੋ ਨਾ ਕਰ।

ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ:

ਜਿਵੇਂ ਤੀਬਰ ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਦਾ ਦੌਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੋ, ਕੋਈ ਵੀ ਕਸਰਤ ਨਾ ਕਰ। ਭਾਹਨ 48-72 ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਹ ਪਹਲੇ ਮੁੜ ਦੇ ਕੋਸ਼ ਕਰ। ਸਪਸ਼ਟ ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਜਾਂ ਚੱਕਰ ਮਿਲਿਆ ਤਾਂ ਫੌਰਨ ਬੰਦ ਕਰ ਅਤੇ ਬਿਸਤਰੇ ਉਤੇ ਲੇਟ ਜਾ।

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ (FAQs)

1. BPPV ਕਿੰਨੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

BPPV ਦੀ ਰਿਕਵਰੀ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ 2-8 ਸਪਤਾਹ ਲੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਗਰ ਕੁਝ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਦੂਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਲਗ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਮੁਚਿਤ ਚਿਕਿਤਸਾ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ ਠੀਕ ਹਨ। Dr. Prateek Porwal ਦੀ ਕਲੀਨਿਕ ‘ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਰੀਜ਼ 3-4 ਹਫਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

2. Epley Maneuver ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?

ਜੀ, ਤੁਸੀਂ Epley maneuver ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਲੇ ਡਾ: ਤੋਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ। ਗ਼ਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਮੁੜ ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਹਲਾ ਖਾਸ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾ ਲਾਓ।

👉 Also read: ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਘੁੰਮਣਾ – ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਇਲਾਜ

3. ਸਿਰ ਘੁੰਮਣ ‘ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਡਾਕਟਰ ਵੇਖਣਾ?

Neurologist ਜਾਂ ENT ਸਪੈਸ਼ਲਿਸਟ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੋ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ Dr. Prateek Porwal ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਹਰਦੋਈ, ਮੋਹਾਲੀ ‘ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਹਰ ਹਨ।

4. ਭੰਗੜਾ ਨੱਚ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਵਰਟਿਗੋ ਨਾਲ?

ਨਹੀਂ, ਤੀਬਰ ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਭੰਗੜਾ ਬਿਲਕੁਲ ਮਨਾ ਹੈ। ਪਰ ਠੀਕ ਹਨ ਇਸ ਬਾਅਦ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮਸ਼ਕ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਬਸ ਤੇਜ਼ ਸਿਰ ਘੁਮਾਉਣ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਰੱਖੋ।

5. ਗੱਡੀ ਚਲਾਉਣਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?

ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਦਾ ਤੀਬਰ ਦੌਰ ਝੱਲ ਰਹੇ ਹੋ। ਮੁਨਾਸਬ ਦਿਆਂ ਤੱਕ ਮੰਨਤ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਗੱਡੀ ਪਾਰਕ ਕਰ ਦਿਓ। ਚਾਲਕ ਬਿਲਕੁਲ ਦੁਸ਼ਵਾਰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਅ ਵਿੱਚ ਹਨ।

6. ਸਿਰ ਘੁੰਮਣਾ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ?

ਜੀ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਕਦੇ ਨਾ ਕਦੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਪਨੁਵ ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਜੋਖਮ ਘਟ ਸਕਦਾ ਹੈ।

7. Meniere’s Disease ਕੀ ਹੈ?

Meniere’s disease ਕਾਨ ਵਿੱਚ ਇਆ ਦੀ ਦਮਤਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਘੁੰਮ, ਸੁਣਨ ਦੀ ਨੁਕਸਾਨ, ਕਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਦਬਾਓ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ BPPV ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ।

8. ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਕਿਉਂ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ?

ਗਰਭਵਸਥਾ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਕਈ ਕਾਰਣਾਂ ਕਰਕੇ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਹਾਰਮੋਨਲ ਤਬਦੀਲੀਆਂ, ਬਲਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਵ, ਖੂਨ ਦੀ ਕਾਮੀ, ਅਤੇ ਵਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ। ਡਾ: ਤੋਂ ਸਲਾਹ ਲਓ ਤਾਕਿ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿਓ।

ਡਾ: ਪ੍ਰਤੀਕ ਪੋਰਵਾਲ ਸੰਗ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ

ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿਰ ਘੁੰਮ, ਵਰਟਿਗੋ, BPPV ਜਾਂ ਕਾਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵੱਡੇ ਮਾਹਰ ਪੁਲਾੜੀ ਡਾ: ਪ੍ਰਤੀਕ ਪੋਰਵਾਲ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।

ਫੋਨ ਨੰਬਰ: 7393062200

ਸੇਵਾਵਾਂ:

• ਸਿੱਧੀ ਕਲੀਨਿਕ ਮੁਲਾਕਾਤ – ਹਰਦੋਈ (Prime ENT Center) ਅਤੇ ਆਨਲਾਈਨ
• ਅਨਲਾਈਨ ਪਰਾਮਰਸ਼
• ਘਰੇ ਦੌਰੇ (ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਸ਼ਹਿਰ)
• 24/7 ਸਹਾਇਤਾ ਲਾਈਨ

ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਲਓ ਅਤੇ ਆਜ ਹੀ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਰੀਜ਼ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖੇ ਹਨ।

ਡਾ: ਪ੍ਰਤੀਕ ਪੋਰਵਾਲ ਦਾ ਨਿਯੂਰੋਲੋਜਿਕਲ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਮਾਹਰਤਾ

ਡਾ: ਪ੍ਰਤੀਕ ਪੋਰਵਾਲ ਜਨਾਬ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁਖ ਨਿਯੂਰੋਲੋਜਿਸਟ ਹਨ। ਉਹ ਬਹੁ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਿਊਰੋਲਾਜੀਕਲ ਵਿਕਾਸ, ਵੈਸਟਿਬੁਲਰ ਡਿਸੋਰਡਰ, BPPV, ਅਤੇ ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਰ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ – ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਹਰਦੋਈ, ਜਲੰਧਰ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਪਟਿਆਲਾ, ਬਠਿੰਡਾ, ਅਤੇ ਮੋਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਫਲ ਚਿਕਿਤਸਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਸਿਰ ਘੁੰਮਣ, ਵਰਟਿਗੋ, BPPV, ਅਤੇ ਵੈਸਟਿਬੁਲਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ 15 ਤੋਂ 20 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਗਹੇਰਾ ਅਤੇ ਪਰੀਖਿਤ ਅਨੁਭਵ ਹੈ।

ਡਾ: ਪੋਰਵਾਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰਿਅਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਣ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ BPPV ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਸਫਲ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਲੀਨਿਕ ਵਿੱਚ ਅੱਤਿਆਧੁਨਿਕ ਡਾਇਗਨੋਸਟਿਕ ਉਪਕਰਣ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਮਾਉਜੂਦ ਹਨ। ਹਰਦੋਈ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੜੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਚਰਚਤ ਕਲੀਨਿਕਾਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਮਰੀਜ਼ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ – ਹਰਦੋਈ ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਸੁਨੀਲ ਸਾਹਬ, ਪਟਿਆਲਾ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਕੌਰ, ਬਠਿੰਡਾ ਤੋਂ ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ – ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਰੀਜ਼ Dr. Prateek Porwal ਦੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਬਾਅਦ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਮਰੀਜ਼ ਆਪਣੀ ਸਾਧਾਰਨ ਜਿੰਦਗੀ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਭੰਗੜਾ ਨੱਚ ਅਤੇ BPPV: ਭੰਗੜਾ, ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੋਕ ਨਾਚ, ਬਹੁਤ ਦੀਆਂ ਰੋਮਾਂਚਕ ਹਿਲਾ-ਡੁੱਲਾ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। BPPV ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਤੇਜ਼ ਸਿਰ ਦੀਆਂ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾਵਾਂ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਨਾਚਿਏ ਭੰਗੜਾ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗਿਤਾ ਅਤੇ ਇਵੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਭੰਗੜਾ ਨੱਚਦੇ ਸਮੇਂ ਤਾਕਤਵਰ ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਚੱਕਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਡਾ: ਪੋਰਵਾਲ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਲਾਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ BPPV ਜਾਂ ਤੀਬਰ ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਤੋਂ ਜੂਝ ਰਹੇ ਯੁਵਕਾਂ ਨੂੰ ਤਾਕਤਵਰ ਭੰਗੜਾ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗਿਤਾ ਸ਼ਾਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਠੀਕ ਹੋਣ ਬਾਅਦ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਮੁੰਡਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਕਣਕ ਦੀ ਫਸਲ ਦਾ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਖੇਤ ਦਾ ਕੰਮ: ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਕਣਕ ਦਾ ਮੌਸਮ, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਮਾਰਚ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ ਮਸ਼ਕ ਅਤੇ ਕਠਿਨ ਮਹਨਤ ਦਾ ਕਾਲ ਹੈ। ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀ ਦੀ ਠੰਡ, ਝੁੱਕ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ, ਸਮ ਵਿੱਚ ਬਲਾ ਸਿਰ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾਵਾਂ – ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ BPPV ਟ੍ਰਿਗਰ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮ ਦੇ ਕਿਸਾਨ BPPV ਅਤੇ ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਡਾ: ਪੋਰਵਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖੋ, ਬਹੁਤ ਰੁਲੋ-ਸੀ ਮੱਥੇ ‘ਤੇ ਚੋਬੀ ਚੁੱਟੋ, ਨਿਯਮਿਤ ਪਾਣੀ ਪੀਓ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਲਓ।

ਸੁਨਹਿਰਾ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਭੀੜ: ਸ਼ਾਹੀ ਮੰਦਿਰ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਸਾਲ ਭਰ ਲੱਖਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੁ ਨਾਨਕ ਜਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜਾ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਿਨਾਂ ਤੇ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲੰਬੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ, ਗਰਮੀ, ਭੀੜ, ਆਕਾ, ਚੋਭੂ-ਘੁੱਤਿਓ – ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਉਮਰ ਰੁੱਖ ਲਜਿਆਂ ਵਿੱਚ। ਡਾ: ਪੋਰਵਾਲ ਦੀ ਪਰਾਮਰਸ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਲਾ-ਅਲਾ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਸਮੇ ‘ਤੇ ਜਾਵੋ, ਘਰ ਪਰੱਛ ਰੱਖੋ, ਦਰਸ਼ਨ ਲਾਈਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁੱਲੀ ਹੈ।

VAI Budapest 2025 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਦਕ: ਸਾਡੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਨ ਹੈ ਕਿ ਡਾ: ਪ੍ਰਤੀਕ ਪੋਰਵਾਲ ਨੇ Budapest, ਹੰਗਰੀ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ Vestibular ਅਤੇ ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਕਾਂਫਰੰਸ ਵਿੱਚ 2025 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ VAI (Vestibular Academy International) ਪਦਕ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਦਕ ਚਿਕਿਤਸਾ ਸੁਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਾਸ਼ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Bangalore Maneuver ਅਤੇ ਕਸਰਤ ਤਕਨੀਕ: ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ Dr. Porwal ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਾਠਕ ਰਾਹ ਕਈ ਬਹਤਿਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚਿਹਵ, ਖਿਊ ਗਤੀ, ਵਿਤਰਣ ਅਤੇ ਦੁਹਰਾਨ – ਇਹ ਮਨਵਮ ਤੇ ਵਰਟਿਗੋ ਅਤੇ BPPV ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬੀ ਖਾਣਾ, ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਅਤੇ ਸਵਾਸਥ ਪ੍ਰਬੰਧਨ

ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਦੀ ਚੋਣ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮਸਲਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਖਾਣਾ ਸਵਾਦ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਨੀਮ ਹੈ, ਪਰ ਕਦੇ-ਕਦਾ ਤਾ ਬਹੁਤ ਮਸਾਲੇ, ਨਮਕ ਅਤੇ ਤੇਲ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਖਾਣੇ ਅਤੇ ਹਲਕੇ, ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਖਾਣੇ ਦਾ ਸਮਾਯੋਜਨ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਬਿਲਕੁਲ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਭੋਜਨ:

ਕੇਲਾ: ਕੇਲਾ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਤੋਂ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਾਦਦ ਗਾਰ ਹੈ। ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਖੂਨ ਦਾ ਦਬਾਓ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਇਲੈਕਟਰੋਲਾਈਟ ਸੰਤੁਲਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਰੋਜ ਇੱਕ ਯਾ ਦੋ ਕੇਲੇ ਖਾਣਾ ਬਹੁਤ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਰਸੀਦਾ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਕੇਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬਿਸ ਹੈ।

ਮੱਛੀ: ਮੱਛੀ ਓਮੇਗਾ-3 ਫੈਟੀ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾ ਸੁਪਰ ਭੋਜਨ ਹੈ। ਸਲਮਨ, ਸਾਰਡੀਨ, ਮੂਕਾਰੇਲ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿੱਕਤੂ ਤੋਂ ਭਰੀ ਮੱਛੀ ਬੇਹਦ ਲਾਭਕਾਰ ਸ ਹੈ। ਇੱਕ ਹਫਤਾ ਵਿੱਚ ਘਣ-ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਮੱਛੀ ਖਾਓ। ਭਾਪ ਵਿੱਚ ਪਕਾਈ ਜਾਂ ਲਾਂਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਗ੍ਰਿਲ ਮੱਛੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚਾੰਮ ਹੈ। ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਤਲੀ ਮੱਛੀ ਤੋਂ ਬਚਤ ਰੱਖੋ।

ਦਹੀ ਅਤੇ ਲੱਸੀ: ਦਹੀ ਪ੍ਰੋਬਿਓਟਿਕ ਤੋਂ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਜੋਰ ਦਿਲ ਅਤੇ ਗੋਪ ਫੰਕਸ਼ਨ ਬਿਹਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਲੱਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਖਾਣੇ ਦਾ ਬਦਬਾ ਅੰਗ ਹੈ। ਪਰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਹੈ – ਸਾਦੀ ਲੱਸੀ ਖਾਓ, ਬਹੁਤ ਨਮਕ ਵਾਲੀ ਲੱਸੀ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਦਵੀ ਸ਼ੱਕਰ ਵਾਲੀ ਲੱਸੀ ਵੀ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ।

ਪਟੇ, ਸਾਗ ਅਤੇ ਹਰੀ ਸਬਜ਼ੀਆਂ: ਹਰ ਸਬਜ਼ੀ – ਸਭ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਤੋਂ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੁਪੀਰੀ ਖੁਰਾਕ ਹੈ। ਵਿਟਾਮਿਨ, ਖਣਿਜ, ਫਾਈਬਰ – ਸਾਰਾ ਕਜ਼ ਹੈ। ਗਾਕ ਸਿਕ ਖਚ ਵਿੱਚ ਸਾਗ ਚੀਜ ਨਵ ਲਾ ਤੇ ਮਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਟੇ ਕੌ ਤਲ ਪਤ ਪੜ ਰੱਤ ਹੈ।

👉 Also read: ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਸਿਰ ਘੁੰਮਣਾ – ਦਿਮਾਗੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਸਬੰਧ

ਬਾਜਰਾ ਅਤੇ ਜਵਾਰ: ਬਾਜਰਾ ਅਤੇ ਜਵਾਰ ਬੇਜੋੜ ਭੋਜਨ ਵਸਤੂਆਂ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਸਰਦਾਂ ਵਿੱਚ। ਇਹ ਤਣਾਓ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦੀ ਖਰਹਾਫ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨੀ ਯੋਗ ਚੀਜ਼ਾਂ:

ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਮਕ: ਇਹ ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਮਕ ਪਿਰ ਕਸਤ, ਦਸ਼ਾਛ ਕੈਲੀ, ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ ਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਖਾਣਾ ਆਮ ਵਜ ਚ ਤਵਾ ਨਮਕ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਪਸ ਚਿਕਿਤਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਨਮਕ ਬਿਲਕੁਲ ਘਟ ਕੇ ਕਮ ਰਕ।

ਅਚਾਰ ਅਤੇ ਚਟਨੀ: ਦਿਖਯ ਦਿਖਦਾ ਅਚਾਰ ਨਮਕ ਤੇ ਤੇਜ਼ਾਬੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਸਪੰਦ ਦੂਰ ਰਹੋ।

ਮਦ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ: ਕਿਸੇ ਭੀ ਮਾਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਸਪੰਦ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਨ ਦਿ ਲਾਖ ਦੀ ਖਰਾਬੀ ਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਘਰੇਲੂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਨੁਸਖੇ:

ਅਦਰਕ ਦੀ ਚਾਹ: ਕੱਚੀ, ਤਾਜ਼ੀ ਅਦਰਕ ਤੋਂ ਦਿ ਹੋਈ ਚਾਹ ਬਹੁਤ ਲਾਭਕਾਰ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੈ ਲੋਕ ਜਾਪਿ ਚਾਹ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਰ ਦੀ ਖਾਰਾ ਨੂੰ ਘਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਹਲਦੀ ਦਾ ਦੁੱਧ (ਭਿੰਡ): ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਾ ਹੈ। ਗਰਮ, ਨਰਮ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਚੁਟਕੀ ਭਰ ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਪੀ ਖਤੁਆਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪ ਲਓ। ਬਿਲਕੁਲ ਅਲਿਤ ਅਤੇ ਸਾਬ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।

ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਚਾਹ: ਸਬਜ਼ ਤੁਲਸੀ ਹਲਕੇ ਮੇਂਗ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਜਿੱਠੋ ਦੇ ਨਾਲ ਚਾਹ ਬਣਾ ਲੋ। ਬਹੁਤ ਅਸਥਿਪ ਸ੍ਰੋਤ ਪੀ।

Punjab ਦੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ: Punjab ਵਿੱਚ ਛੱਤ ਦਰ ਜਾਂ ਗਰਮੀ ਅਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਬਸ ਛਛਦਿ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਕੀ ਕਿਥੀ ਕੀ ਪ ਗਈ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ ਰੋਜ਼ ਕਮ ਪਾਂ 2-3 ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਪਿਓ। ਡੀਹਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵੀ ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਮੱਖਣ, ਘਿ ਅਤੇ ਤੇਲ: ਪੰਜਾਬੀ ਰਾਡ ਵਿੱਚ ਘਿ ਅਣਮਿਆ ਹੈ। ਘਿ ਸਵਾਦ ਭਿੰਨ ਚੀਜ ਜਾ ਚੋਗਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦਾ ਸ੍ਰੋਤ ਹੈ, ਪਰ ਲੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ। ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਦੋਰ ਵਿੱਚ ਘਿ ਕੋ ਬੜ ਕਮ ਕਰ ਦਿਓ।

ਮੱਕੀ ਦੀ ਰੋਟੀ: ਸਾਰੀਆਂ ਸਿਮ ਨਾ ਮੱਕੀ ਦੀ ਰੋਟੀ ਚਿਕਿਤ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਭੋਜਨ ਨਤੋਂ ਕ ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਹੈ। ਬਰਬੱਦੀ ਅਤੇ ਗੋਲ ਦਾ ਵਜ਼ਨ ਮਤਲਬ ਲਿਆਦਾ ਬਢ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੱਕੀ ਲਾਟ ਰੋਟੀ ਬਾਇਸੀ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਹਮਮਾਦ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨ ਭੋਜਨ ਹੈ।

ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਅਤੇ Balance ਕਸਰਤਾਂ

ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਦੀ ਵਿੱਚ ਕਸਰਤ ਅਤੇ ਫਿਜੀਓਥੈਰਪੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਲਦਿ ਹੈ। ਪਰ ਬਹੁਤ ਗਾਲ ਸਾਵਧਾਨੀ ਲਾਗ ਪਏ ਹੀ ਹੈ। ਤਿਆਰ ਨਫ਼ਾ ਤਾਕਤਵਰ ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਕਦੀ ਵੀ ਕਸਰਤ ਨਾ ਕਰੋ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਡਾ: ਤੋਂ ਪਰਾਮਰਸ਼ ਲਿਓ।

Brandt-Daroff Steps – ਸਰਲ ਪੰਜਾਬੀ ਤਰੀਕਾ:

ਸਵ ਤੋਂ ਪਹਲੇ ਆਪਣਾ ਬਿਸਤਰਾ ਠੀਕ ਰਕ। ਬੈਠ ਜਾ ਤਾਕਿ ਤੁਮ ਸਿਰ ਅਤੇ ਕੀੂਸਸ ਰਕੀ ਮੱਜ ਸ਼ੂ। ਫਿਰ ਬਾਈ ਪਾਸੇ ਲੇਟ ਜ, ਤਸਾ ਸਿਰ ਭ ਥੋਡ ਨਾਂ ਸਿਆ ਵਿੱਛ ਦਾ ਹੋਵੇ। 30 ਸੇਕਿੰਡ ਰੱਪ। ਫਿਰ ਉਠ ਅਨੈ ਬੈਠ ਜ। ਦਾਈ ਪਾਸੇ ਵਿੱਚੋ ਲਿਓ ਅਤੇ ਉਸਾ ਟਕਰਾ ਕਹ।

ਹਰ ਪਾਸੇ ‘ਤੇ 5-6 ਮਿੰਨਟ ਰਘ ਹਾਂ। ਥੋਚ-ਥੋਚ ਇਸ ਨੂੰ 3 ਵਾਕਪਤਿ ਕਰ। ਫਿਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਸ ਲੀਕਲ ਰਹਬਾ ਰਿਲੀਫ ਦਿੰਦੀ ਹਨ।

Gaze Stabilization – ਆਖ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ:

ਸਿਰ ਬਿਲਕੁਲ ਸਥਿਰ ਰੱਖ। ਕਿਸੇ ਬਿੰਦੂ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਲਮਕੋ। ਫਿਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਿਰ ਨੂੰ ਖਬ ਨੱਚਾ, ਪਰ ਆਖ ਨੂੰ ਉਸ ਬਿੰਦੂ ‘ਤੇ ਰੱਖਿਓ। ਇਹ ਕਸਰਤ ਲਾਭਕਾਰ ਹੈ।

Head Turning Exercises – ਸਿਰ ਫੇਰਨ ਦਾ ਮਸ਼ਕ:

ਆਹਿਸਤਾ-ਆਹਿਸਤਾ ਸਿਰ ਨੂੰ ਖੱਬੇ-ਸੱਜੇ ਮੋਲ। ਕੋਈ ਫ਼ਾਸਟ ਗਤੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਹਰ ਟਰਨ ‘ਤੇ 2-3 ਸੇਕਿੰਡ ਠਰੋ। ਦਿਨ ਵਿੱਚ 5-6 ਵਾਰ ਕਰ।

ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ:

ਤਿਆਰ ਨਫ਼ਾ ਤੀਬਰ ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ (ਜਦ ਸਿਰ ਘੁੱਤਪੂਰਾ ਲਾਂਦਾ ਹੋ) ਇਹ ਕਸਰਤਾਂ ਭੁੱਲ ਜਾਵ। ਸਮ ਦੌਰ ਤੋਂ 48-72 ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਪਹਲੇ ਖੁਲਕੇ ਸ਼ਿਯੂ ਕਾ। ਸਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਤੀ ਦੋ ਦਿਨ ਕਸਰਤ ਵੜ। ਜਾਂ ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਵਾਪਸ ਆਵੇ ਤਾਂ ਫੌਰਨ ਬੰਦ ਕਰ ਅਤੇ ਨਾਨ।

ਸਾਡੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ

1. BPPV ਕੇ ਦਿਨਾਂ ਅੰਦਰ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

BPPV ਦੀ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਮਿਆਦ ਬਹੁਤ ਬਿਵੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਤਬਦਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, 2-3 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕੁਝ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ 8 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਜਾਂ ਬਹੁ ਤੱਕ ਲਗ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਮੁਚਿਤ ਚਿਕਿਤਸਾ, ਕਸਰਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਾਲ ਘਾਲਾ ਕਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਡਾ: ਪ੍ਰਤੀਕ ਪੋਰਵਾਲ ਦੀ ਨਕਲ ‘ਚਕ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਰੀਜ ਤਿਆਰ ਹਫਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਮਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

2. ਕਿਆ ਅਸੀਂ Epley Maneuver ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?

ਜੀ, Epley maneuver ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਹਲੇ ਡਾ: ਤੋਂ ਵਿਖਿਆ ਮੁਂਨਸੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਗਲਤ ਢੰਗ ਉਚ ਹਰ ਸ ਵੱਡਾ ਨਕਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਡਾ: ਪੋਰਵਾਲ ਸ਼ਾਮ ਚਯਿਓ ਆਫਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਵਾ ਲੋ।

3. ਸਿਰ ਘੁੰਮਣ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਡਾਕਟਰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?

Neurologist ਜਾਂ ENT ਸਪੈਸ਼ਲਿਸਟ ਬਾਂਡ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ Dr. Prateek Porwal ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਸ ਨਾਮ ਰੱਖ ਹਨ। ਉਹ ਇਹ ਵਿੱਚ ਸਪੇਸ਼ਲ ਮਾਹਰ ਹਨ।

4. ਭੰਗੜਾ ਨੱਚ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕੀ ਜਦ ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਹੋ?

ਨਹੀਂ, ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਤੀਬਰ ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਦੀ ਸਥਿਤਿ ਵਿੱਚ। ਭੰਗੜੇ ਦੀ ਤੀਜ ਸਿਰ ਦੀ ਗਤੀ ਬੇਕਠਭਰ ਖਡ਼ਿਤ ਸਥਿਤਿ ਨੂੰ ਕਰਵਜਮ ਤੱਕ ਪੁੱਛ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਚਿਕਿਤਸਾ ਬਾਆਦ ਅਤੇ ਠੀਕ ਹੋਣ ਬਾਅਦ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰਾਹ ਬ ਅਤੇ ਮਸ਼ਕ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।

5. ਗੱਡੀ ਚਲਾਉਣਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ ਕੀ?

ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ। ਤੀਬਰ ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਦਾ ਫ਼ਡ ਅਤੇ ਚੰਡਬ ਚਲਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਖਾਤਰਨਾਕ ਹੈ। ਦ ਗੱਡੀ ਪਾਰਕ ਕਰ ਦੇ ਅਤੇ ਟੈਕ ਕਾ ਜ। ਸੀ ਚਾਲਨ ਚਾਲਾਨ ਮਸ਼ਕਲ ਹਨ।

6. ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਵਾਪਸ ਆਤਾ ਹੈ ਕੀ?

ਜਾਜ, ਇਦਾ ਮੁਮਕਿਨ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ 30% ਤਕ ਸਮਾਂ ਮੁੜ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਜਲਾਲ ਫਾਲਵ-ਅਤ, ਸਮਪਤ ਬ੍ਰੈਂਡ-ਡਾਫ ਅਤੇ ਲਾਇਸਟਿਲ ਪ੍ਰੋਨ ਜਾਣ ਨਾਲ ਫੇਰ ਆਨੇ ਦੀ ਚੈਂਸ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

7. Meniere’s Disease ਕੀ ਹੈ?

Meniere’s disease ਕਾਨ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤਰਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਘੁੰਮ, ਸੁਣਨ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਕਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿੰਨਿੰਗ, ਕੈਣ ਵਿੱਚ ਦਬਾਓ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ BPPV ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਿਕ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ।

8. ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਕਿਉਂ ਘੁੰਮ ਦਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਗਰਾਭ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਬਹੁਤ ਆਮ ਹੈ। ਹਾਰਮੋਨਲ ਬਦਲਾਵ, ਪ੍ਰੇਸ਼ਰ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਵਹਾਨ ਦੀ ਆਪੂਰ੍ਤੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ, ਪ੍ਰੇਸ਼ਨਸੀ ਐਨੀਮੀਆ, ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਬੂਝ ਕਰਕੇ ਚੱਕਰ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਡਾ: ਤੋ ਸਲਾਹ ਲਿਓ।

ਆਪ ਕਿਵੇਂ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ Dr. Prateek Porwal ਨੂੰ

ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿਰ ਘੁੰਮ, ਚੱਕਰ, BPPV, ਵਰਟਿਗੋ, ਕਿਨੀਜ਼, ਜਿੰਨੀਟਸ ਜਾਂ ਕਾਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਿਮਾਰੀ ਕ ਫਿਕਾਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਜ਼ਲ ਡਾ: ਪ੍ਰਤੀਕ ਪੋਰਵਾਲ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨਾ ਬਿਲਕੁਲ ਸਚ ਹੈ।

ਸਿੱਧ ਸੰਪਰਕ:

ਫ਼ੋਨ ਨੰਬਰ: 7393062200

ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜਾਂਚ:

• ਨਿਮਾਨੀ ਕਲੀਨਿਕ ਮੁਲਾਕਾਤ – ਹਰਦੋਈ (Prime ENT Center) ਅਤੇ ਆਨਲਾਈਨ ਵਿੱਚ
• ਆਨਲਾਈਨ ਪਰਾਮਰਸ਼ ਸੇਵਾ
• ਹੋਮ ਵਿਜ਼ਿਟ (ਚਾਕੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ)
• ਸੋਨੋਡਿਲ, VHT, ENG, ਅਤੇ ਵੀਜਬਿ ਮਸਲਾਗ ਸਮ
• 24/7 ਠੀਕ ਲਾਇਨ ਅਤੇ ਸਾਹੀ
• ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੰਤੁੱਸ਼ਟ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਵੇਰਸਾਨੀ

ਆਲ ਕਰੋ ਅਤੇ ਅਜ਼ੀ ਹੀ ਸਾਧ ਲਾ।

---

Medical Disclaimer: This article is for educational purposes only. It does not constitute medical advice or prescribing guidance. All medications mentioned should only be taken under the direct supervision of a qualified physician. Specific doses, durations, and drug choices depend on your individual clinical condition and must be determined by your treating doctor. If you experience severe symptoms, please seek immediate medical attention.

References

1. Karatas M. Central vertigo and dizziness: Epidemiology, differential diagnosis, and common causes. Neurologist. 2008;14(6):355–364.

This article is for educational purposes. Please consult Dr. Prateek Porwal at Prime ENT Center, Hardoi for personal medical advice.

Dr. Prateek Porwal is an ENT & Vertigo Specialist with over 13 years of experience, holding MBBS (GSVM Medical College), DNB ENT (Tata Main Hospital), and CAMVD (Yenepoya University). He is the originator of the Bangalore Maneuver for Anterior Canal BPPV and has published research in Frontiers in Neurology and IJOHNS. Serving at Prime ENT Center, Hardoi.

Reference: Meniere Disease — Sajjadi & Paparella, 2008