चक्कर आले तर डॉक्टरांना कधी भेटावे हा महत्त्वाचा प्रश्न आहे. प्रत्येक चक्कर येण्याच्या वेळी तातडीने हॉस्पिटलला धाव घेण्याची गरज नसते, पण काही लक्षणे धोक्याची असू शकतात. बरेच रुग्ण चक्करकडे दुर्लक्ष करतात, पाणी पितात, थोडा वेळ झोपून घेतात आणि नंतर बरे होईल असे मानतात. कधी हे चालते, पण कधी गंभीर कारण दडलेले असू शकते.

In my clinic, मी रुग्णांना सर्वात आधी विचारतो की चक्कर म्हणजे फिरती आहे का, डोके हलके वाटते का, की चालताना तोल जातो का. कारण यावरून पुढचा धोका ठरवता येतो. त्यानंतर लाल झेंडे समजून घेणे आवश्यक असते.

चक्कर आले तर डॉक्टरांना कधी भेटावे?

जर चक्कर काही सेकंदांची असेल आणि नंतर रुग्ण पूर्णपणे पूर्ववत होत असेल, तर प्रत्येकवेळी इमर्जन्सी गरजेची नसते. पण वारंवार चक्कर येत असेल, चालणे कठीण होत असेल, किंवा इतर लक्षणे जोडली जात असतील, तर डॉक्टरांची भेट टाळू नये.

तातडीने हॉस्पिटलला जाण्याची लक्षणे

खालील लक्षणे असल्यास तातडीने वैद्यकीय मदत घ्यावी:

  • चक्करबरोबर हात-पायात अशक्तपणा
  • बोलण्यात अडचण
  • दुहेरी दिसणे
  • बेशुद्ध पडणे
  • उभे राहता न येणे किंवा चालता न येणे
  • सतत उलट्या होणे
  • अचानक श्रवण कमी होणे
  • खूप तीव्र डोकेदुखीबरोबर चक्कर

ही लक्षणे स्ट्रोक, गंभीर न्यूरोलॉजिकल समस्या, किंवा आतील कानातील महत्त्वाच्या त्रासाचे संकेत असू शकतात.

24 तासांत तपासणी गरजेची असलेली परिस्थिती

काही वेळा परिस्थिती इमर्जन्सी नसली तरी लवकर तपासणी आवश्यक असते:

  • बेडमध्ये वळल्यावर पुन्हा पुन्हा चक्कर येणे
  • चक्करबरोबर कानात आवाज किंवा भरल्यासारखे वाटणे
  • काही दिवसांपासून अधूनमधून चक्कर येणे
  • चक्करमुळे कामात किंवा चालण्यात अडथळा येणे
  • औषध घेत असूनही फायदा न होणे

घरी तात्पुरते काय करावे?

  • सुरक्षितपणे बसा किंवा झोपा
  • अचानक उठू नका
  • पाणी प्या, जर उलट्या नसतील तर
  • वाहन चालवू नका
  • एकटे राहू नका, चक्कर जास्त असल्यास कोणीतरी जवळ असू द्या

जर डायबेटीस असेल तर रक्तातील साखर तपासणे उपयोगी ठरू शकते. पण यामुळे गंभीर कारणे दुर्लक्षित होऊ नयेत.

कधी थोडा वेळ पाहून चालते?

जर चक्कर सौम्य असेल, लवकर कमी होत असेल, आणि इतर धोक्याची लक्षणे नसतील, तर काही वेळ निरीक्षण करणे चालू शकते. तरीही ती पुन्हा पुन्हा होत असेल, तर कारण शोधण्यासाठी तपासणी आवश्यक आहे.

संबंधित वाचन:

वैद्यकीय सूचना: चक्करबरोबर न्यूरोलॉजिकल लक्षणे, श्रवणात अचानक बदल, किंवा सतत उलट्या असतील तर विलंब न करता तातडीने तपासणी करून घ्यावी.

Dr. Prateek Porwal

Dr. Prateek Porwal (MBBS, DNB ENT, CAMVD) is a vertigo and BPPV specialist at Prime ENT Center, Nagheta Road, Hardoi, UP 241001. Inventor of the Bangalore Maneuver. Only VNG + Stabilometry setup in Central UP. Online consultations available across India — call/WhatsApp 7393062200.